Các vướng mắc bấp cập của chính sách pháp luật về quản lí và kiểm soát ô nhiễm công nghiệp

Các vướng mắc bất cập
của chính sách pháp luật
về quản lý và kiểm soát
ô nhiễm công nghiệp
Phạm Văn Lợi
Phạm Văn Lợi
Viện Khoa học quản lý môi trường
Viện Khoa học quản lý môi trường

Về cơ bản, hệ thống chính sách, pháp luật
về quản lý và kiểm soát ô nhiễm CN tương
đối đầy đủ và đồng bộ, tạo lập hành lang
pháp lý cần thiết cho công tác quản lý nhà
nước về bảo vệ môi trường trong giai đoạn
đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và hội nhập
kinh tế quốc tế.
Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật
quy định về tổ chức và hoạt động cơ quan
quản lý nhà nước về quản lý và kiểm soát ô
nhiễm công nghiệp đã được xây dựng tương
đối đầy đủ, toàn diện.
Nhận xét chung
Nhận xét chung

Các cơ quan quản lý và kiểm soát ô nhiễm
công nghiệp đã dần được hoàn thiện từ
trung ương đến địa phương
Có sự phân định thẩm quyền và phối hợp
giữa các cơ quan, tổ chức trong Bộ Tài
nguyên và Môi trường, Tổng cục môi trường
với các đơn vị chức năng của các bộ, ngành
khác và địa phương.
Nhận xét chung
Nhận xét chung

Các vướng mắc bất cập
Các vướng mắc bất cập
•
Hệ thống văn bản pháp luật về quản lý ô
nhiễm công nghiệp còn thiếu tính ổn định,
chưa đồng bộ, chưa khả thi và phù hợp với
thực tiễn, thiếu các văn bản hướng dẫn cụ
thể, vì vậy, hiệu lực thi hành thực tế còn chưa
cao. Có những văn bản ban hành chưa lâu đã
phải sửa đổi, bổ sung. Ví dụ: Nghị định số
80/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ
qui định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số
điều của Luật BVMT đến ngày 28/2/2008 đã
phải sửa đổi, bổ sung bằng NĐ 21/2008/NĐ-
CP

Các vướng mắc bất cập
Các vướng mắc bất cập
•
Các quy định pháp luật về quản lý ô nhiễm
công nghiệp nằm rải rác ở nhiều văn bản
khác nhau,do nhiều bộ, ngành, địa phương
ban hành theo thẩm quyền chung và thẩm
quyền riêng nên gây khó khăn cho việc áp
dụng thống nhất, đồng bộ.
•
Chức năng, nhiệm vụ, phạm vi của các cơ
quan có liên quan trong việc quản lý ô nhiễm
công nghiệp chưa rõ ràng, có sự trùng lắp,
chồng lấn, thẩm quyền và quản lý chưa hiệu
quả, nhất là ở phạm vi, ranh giới của thẩm
quyền và trách nhiệm quản lý nhà nước.

Các vướng mắc bất cập
Các vướng mắc bất cập
•
Hiện nay chưa có cơ quan đầu mối quản lý
cơ sở dữ liệu/hệ thống thông tin và cơ chế
chia sẻ thông tin về ô nhiễm công nghiệp, vì
vậy, còn có nhiều bất cập trong việc báo cáo
định kỳ tình hình phát sinh chất thải của các
chủ nguồn thải, của các địa phương
•
Chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan, tổ
chức có liên quan trong quản lý ô nhiễm công
nghiệp chưa tương xứng với các điều kiện
đảm bảo thực hiện (ví dụ như: nhân lực; kinh
phí đầu tư; cơ chế, công cụ quản lý; ý thức
tuân thủ pháp luật của các đối tượng quản
lý ).

Các vướng mắc bất cập
Các vướng mắc bất cập
•
Cơ chế, chính sách hỗ trợ thực hiện xử lý
triệt để ô nhiễm môi trường tuy được ban
hành song chậm được triển khai trên thực tế.
Một số văn bản về chính sách về đất đai còn
hạn chế, bất cập.
•
Việc đa dạng hóa các nguồn vốn cho công
tác xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi
trường nghiêm trọng tuy đã được thực hiện
nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Các địa
phương vẫn chờ sự hỗ trợ từ trung ương

Các vướng mắc bất cập
Các vướng mắc bất cập
•
Các tiêu chuẩn, quy chuẩn đã được ban
hành, tuy nhiên vẫn chưa đầy đủ và chưa
phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của Việt
Nam.
•
Việc hỗ trợ chuyển giao công nghệ xử lý ô
nhiễm cho các cơ sở còn hạn chế dẫn đến
nhiều cơ sở còn lúng túng trong việc tìm kiếm
công nghệ xử lý.
•
Việc xử lý ô nhiễm tại một số loại hình cơ sở
đặc thù như: bãi rác, bệnh viện, xử lý ô
nhiễm thuốc bảo vệ thực vật, làng nghề còn
gặp khó khăn do tính đặc thù của các loại
hình cơ sở này

Các vướng mắc bất cập trong
Các vướng mắc bất cập trong
quản lý môi trường KCN
quản lý môi trường KCN
•
Thiếu sót trong việc phân công, phân cấp
chức năng nhiệm vụ quản lý môi trường cho
các cơ quan liên quan. Có sự chồng chéo
chức năng nhiệm vụ giám sát, kiểm tra môi
trường KCN giữa Ban quản lý KCN và Sở
TN&MT tại các tỉnh/ thành phố. Việc phân
câp không rõ ràng dẫn đến việc thiếu chủ thể
quản lý thực sự chịu trách nhiệm và giải
quyết các vấn đề môi trường KCN, đầu mối
thực hiện các triển khai các nôi dung quy định
về BVMT của KCN

Các vướng mắc bất cập trong
Các vướng mắc bất cập trong
quản lý môi trường KCN
quản lý môi trường KCN
•
Quyền hạn, thẩm quyền, nguồn nhân lực của
các cơ quan quản lý môi trường KCN chưa
tương xứng với nhiệm vụ được giao:
+ BQL KCN chịu trách nhiệm quản lý môi
trường KCN nhưng ở nhiều tỉnh lại không
được ủy quyền thẩm định ĐTM, cam kết
BVMT, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các
nội dung theo báo cáo ĐTM, cam kết BVMT
+ Chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc, theo dõi, kiểm
tra, giám sát các doanh nghiệp trong KCN
thực hiện công tác BVMT KCN nhưng không
có chức năng thanh tra, xử lý vi phạm dẫn
đến làm giảm hiệu quả quản lý

Các vướng mắc bất cập trong
Các vướng mắc bất cập trong
quản lý môi trường KCN
quản lý môi trường KCN
•
Về thẩm quyền và trách nhiệm liên quan đến
bảo vệ môi trường bên trong KCN của các
BQL KCN tại các tỉnh cũng rất khác nhau,
điều này dẫn đến chức năng nhiệm vụ quản
lý môi trường KCN giữa BQL KCN với Sở
TN&MT và Sở Công thương không thống
nhất ở các địa phương.
•
Bất cập lớn nhất là chức năng nhiệm vụ của
BQL. Hiện nay, vai trò quản lý môi trường
của BQL các KCN hết sức mờ nhạt, thẩm
quyền còn hạn chế, chỉ dừng lại ở mức độ
phối hợp. Ở tất cả các địa phương, nhiệm vụ
chủ yếu là hướng dẫn, đôn đốc kiểm tra; việc
ủy quyền của Bộ Tài nguyên môi trường
trong công tác BVMT không có.

Các vướng mắc bất cập trong
Các vướng mắc bất cập trong
quản lý môi trường KCN
quản lý môi trường KCN
•
Bất cập về quy trách nhiệm cho chủ đầu tư:
Chủ đầu tư XD và KD kết cấu hạ tầng kỹ
thuật KCN, do có lợi ích trực tiếp liên quan
nên đang được kiêm nhiệm luôn trách nhiệm
giám sát hoạt động BVMT bên trong KCN.
Thực chất, Chủ đầu tư XD và KD kết cấu hạ
tầng kỹ thuật KCN chỉ là đơn vị thuần tuý làm
dịch vụ cho thuê mặt bằng KCN và sự ràng
buộc giữa đơn vị này và các doanh nghiệp
chỉ đơn thuần là hợp đồng kinh tế, do đó dễ
dàng phát sinh các kẽ hở trong vấn đề BVMT
nếu chỉ chú trọng việc cho thuê mặt bằng mà
bỏ qua các ràng buộc trách nhiệm BVMT đối
với các doanh nghiệp.


Các vướng mắc bất cập trong
Các vướng mắc bất cập trong
quản lý môi trường KCN
quản lý môi trường KCN
•
Bất cập về quy trách nhiệm cho chủ đầu tư:
Chủ đầu tư XD và KD kết cấu hạ tầng kỹ
thuật KCN, do có lợi ích trực tiếp liên quan
nên đang được kiêm nhiệm luôn trách nhiệm
giám sát hoạt động BVMT bên trong KCN.
Thực chất, Chủ đầu tư XD và KD kết cấu hạ
tầng kỹ thuật KCN chỉ là đơn vị thuần tuý làm
dịch vụ cho thuê mặt bằng KCN và sự ràng
buộc giữa đơn vị này và các doanh nghiệp
chỉ đơn thuần là hợp đồng kinh tế, do đó dễ
dàng phát sinh các kẽ hở trong vấn đề BVMT
nếu chỉ chú trọng việc cho thuê mặt bằng mà
bỏ qua các ràng buộc trách nhiệm BVMT đối
với các doanh nghiệp.


Các vướng mắc bất cập trong
Các vướng mắc bất cập trong
quản lý môi trường KCN
quản lý môi trường KCN
•
Chức năng, nhiệm vụ quản lý môi trường
KCN được giao cho nhiều cơ quan như hiện
nay sẽ dẫn đến việc thực thi không hiệu quả,
gặp khó khăn trong cơ chế phối hợp, không
làm rõ cơ quan nào thực sự chịu trách nhiệm
chính, cơ quan nào phối hợp trong việc giải
quyết các vấn đề môi trường khu công
nghiệp; gây ách tắc, phiền hà, tốn thời gian,
công sức của nhà đầu tư do phải qua nhiều
cửa và gây khó khăn cho các nhà quản lý
trong công tác giám sát, kiểm tra.

Xem chi tiết: Các vướng mắc bấp cập của chính sách pháp luật về quản lí và kiểm soát ô nhiễm công nghiệp