Tri thức bản địa của người thái ở miền núi Thanh Hoá

5
Chơng 4: Tri thức bản địa trong tổ chức và quản lý xã hội
118
4.1. Chế độ sở hữu ruộng đất 118
4.2 Thiết chế bản - mờng và bộ máy hành chính 122
4.3. Tri thức về luật tục 132
4.4. Tri thức trong thông tin cộng đồng. 155
Kết luận
188
Khuyến nghị
192
Chú thích.
194
Danh mục các công trình công bố của tác giả
196
Tài liệu tham khảo
198
Phụ lục.
220
Bản đồ địa bàn nghiên cứu . 221
Một số hình ảnh về ngời Thái. 224
ảnh một số cây thuốc
245
Thống kê danh sách một số cây thuốc và bài thuốc. 262
Những nghi lễ và kiêng kỵ trong phòng bệnh 274
Chữa bệnh bằng ma thuật. 282
Nghi lễ cầu ma 293
Truyền thuyết về ta leo. 295
Bảng so sánh một số từ vựng của ngời Thái ở một vài địa phơng 297
Danh sách những ngời cung cấp t liệu 303


6
Mở đầu

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Tri thức bản địa là một trong những thành tố quan trọng của văn hóa,
góp phần làm nên bản sắc tộc ngời. Tri thức bản địa có thể coi là tài sản của
mỗi tộc ngời trong qúa trình phát triển, phản ánh mối quan hệ của từng cộng
đồng đối với môi trờng tự nhiên và xã hội.
Kinh nghiệm phát triển của nhiều quốc gia châu á và châu Phi trong
những thập kỷ qua cho thấy cách tiếp cận khoa học và công nghệ phơng Tây
không đủ đáp ứng những quan niệm phức tạp và đa dạng của nông dân cũng
nh những thách thức về kinh tế, xã hội, môi trờng mà ngày nay chúng ta
đang phải đơng đầu. Ngợc lại, rất nhiều kỹ thuật truyền thống đã đa lại
hiệu quả cao, đợc thử thách và chọn lọc trong một thời gian dài, có sẵn tại
địa phơng, phù hợp với văn hóa và phong tục tập quán của tộc ngời.
Việt Nam là một quốc gia có đa tộc ngời, nên tri thức bản địa của các
tộc ngời rất phong phú và đa dạng. Mặc dù tri thức bản địa của các tộc ngời
mới chỉ dừng lại ở mức độ kinh nghiệm v cảm nhận, nhng nhờ đợc rút ra
từ hoạt động thực tiễn, nên nó có giá trị thiết thực trong xã hội hiện nay của
mỗi tộc ngời. Do đó, cần phải coi tri thức bản địa nh một nguồn ti nguyên
quan trọng v lập kế hoạch nghiên cứu, su tầm, phát huy chúng trong quá
trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc nói chung, sự nghiệp phát triển
bền vững ở vùng miền núi v tộc ngời thiểu số nói riêng.
Miền núi Thanh Hóa là địa bàn c trú của các tộc ngời Mờng, Thái,
Thổ, Hmông, Dao, Khơ mú. Các tộc ngời này có số l
ợng dân c, đặc điểm
kinh tế - xã hội - văn hóa nói chung và tri thức bản địa nói riêng có nhiều
điểm khác biệt. Với riêng ngời Thái, việc nghiên cứu về tộc ngời này đã trở
thành một vấn đề mang ý nghĩa quốc tế và đợc nhiều nhà khoa học trên thế
giới quan tâm. ở Việt Nam, các Hội nghị về Thái học do Chơng trình Thái
học thuộc Trung tâm nghiên cứu Việt Nam và giao lu văn hóa (nay là Viện

7
Việt Nam học và khoa học phát triển thuộc Đại học quốc gia Hà Nội) tổ chức
vào các năm 1991, 1998, 2002, 2006 và 2009; trên thế giới, các Hội nghị quốc
tế về Thái học đợc tổ chức trong những thập kỷ gần đây (năm 1981 ở ấn Độ,
năm 1984 ở Thái Lan, năm 1987 ở Ôxtrâylia, năm 1990 ở Trung Quốc, năm
1993 ở Anh, năm 1996 ở Thái Lan, năm 1999 ở Hà Lan, năm 2002 ở Thái
Lan, năm 2005 ở Mỹ và năm 2008 ở Thái Lan) đã chứng minh điều đó.
So với toàn bộ c dân Thái ở Đông Nam á và Nam Trung Quốc, ngời
Thái ở Việt Nam không nhiều: 1.328.725 ngời {212, tr 21}, nhng

do địa bàn
bị chia cắt, lại chịu ảnh hởng của nhiều luồng văn hóa từ nhiều hớng, cũng
nh văn hóa của các tộc ngời c trú xen kẽ, nên sự khác biệt giữa các nhóm
địa phơng là điều không tránh khỏi. Nhiệm vụ của giới nghiên cứu khoa học
nớc ta hiện nay là phải nghiên cứu một cách có hệ thống tất cả các nhóm c
dân Thái trên địa bàn cả nớc, cũng nh ở các địa phơng. So với toàn bộ c
dân Thái ở Việt Nam, ngời Thái ở miền núi Thanh Hóa có nhiều nét tơng
đồng nhng cũng có nhiều điểm khác biệt, nên việc nghiên cứu ngời Thái ở
đây vừa có ý nghĩa khoa học, vừa có ý nghĩa thực tiễn.
Là một ngời sinh ra và lớn lên ở miền núi Thanh Hóa và là cán bộ
giảng dạy, nghiên cứu Dân tộc học ở Học viện Chính trị - Hành chính khu vực
I, trong nhiều năm qua tôi đã tiến hành nghiên cứu về lịch sử tộc ngời, kinh
tế, xã hội và văn hóa của ngời Thái, và có nhiều dịp đi điền dã tại nhiều địa
bàn có ngời Thái sinh sống thuộc miền núi Thanh Hóa. Những vấn đề về tri
thức bản địa của ngời Thái trong đời sống tộc ngời truyền thống cũng nh
hiện nay đã thôi thúc tôi chọn đề tài: Tri thức bản địa của ngời Thái ở
miền núi Thanh Hóa làm luận án Tiến sĩ khoa học lịch sử, chuyên ngành
Dân tộc học.
Nghiên cứu đề tài này tôi muốn khái quát những tri thức bản địa của
ngời Thái ở miền núi Thanh Hóa, khai thác những giá trị lịch sử, văn hóa mà
ngời Thái đã sáng tạo ra trên chiếc nôi của nền văn hóa dân tộc. Qua đó, một
mặt phát huy những mặt tích cực, hữu ích của tri thức bản địa; mặt khác, chỉ

8
ra những hạn chế và việc kết hợp giữa tri thức bản địa với tri thức khoa học
hiện đại trong phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa hiện nay. Qua đó giới thiệu
nguồn t liệu khảo sát từ thực tiễn và đề xuất một số ý kiến làm cơ sở bảo lu
các giá trị văn hóa tộc ngời, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nớc.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
2.1. Về tri thức bản địa
Cho đến nay các, kết quả nghiên cứu lý thuyết về tri thức bản địa ở
Việt Nam mới chỉ là một phần, một chơng hoặc một bài của cuốn sách, một
bài đăng trên tạp chí chuyên ngành, tổ chức hội thảo khoa học về vấn đề
này Có thể kể đến các tác giả với những công trình nghiên cứu sau:
Hoàng Xuân Tý - Lê Trọng Cúc (chủ biên): "Kiến thức bản địa của
đồng bào vùng cao trong nông nghiệp và quản lý tài nguyên thiên nhiên"
(236). Nội dung của cuốn sách trình bày: 1. Các khái niệm và vai trò của kiến
thức bản địa; 2. Kiến thức bản địa của đồng bào vùng cao trong một số lĩnh
vực cụ thể. Cuốn sách là một tài liệu tham khảo tốt trong nghiên cứu về tri
thức bản địa.
Ngô Đức Thịnh: "Tri thức dân gian và phát triển" (197). Bài viết trình
bày các nội dung: 1. Khái niệm tri thức dân gian; 2. Các loại tri thức dân gian
của các tộc ngời; 3. Vai trò của tri thức dân gian; 4. Bảo tồn tri thức dân gian.
Ngô Đức Thịnh: "Thế giới quan bản địa" (205). Bài viết trình bày các
nội dung: 1. Khái niệm tri thức bản địa; 2. Các lĩnh vực của tri thức bản địa; 3.
Những nghiên cứu trờng hợp
Dới góc nhìn nhân học - văn hóa, hai bài viết của tác giả Ngô Đức
Thịnh trình bày tơng đối đầy đủ về khái niệm, nội hàm và các lĩnh vực liên
quan của tri thức bản địa.
Hoàng Hữu Bình: "Tri thức địa phơng và vấn đề phát triển bền vững
miền núi Việt Nam" (17). Bài viết của tác giả trình bày các nội dung: 1. Khái
niệm tri thức địa phơng; 2. Tri thức địa phơng trong bảo vệ môi trờng và
khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên.

9
Phạm Quang Hoan: Tri thức địa phơng của các dân tộc thiểu số ở
Việt Nam (97). Bài viết trình bày các nội dung: 1. Tầm quan trọng của tri
thức địa phơng; 2. Quan niệm về tri thức địa phơng; 3. Tri thức địa phơng
của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam.
Phạm Quang Hoan: "Tri thức địa phơng (tri thức truyền thống) của các
dân tộc thiểu số ở Việt Nam trong đời sống xã hội đơng đại (98). Bài viết trình
bày các nội dung: 1. Tại sao cần nghiên cứu tri thức địa phơng; 2. Tri thức địa
phơng là gì; 3. Tri thức địa phơng của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam.
Phạm Quang Hoan: "Tri thức địa phơng về quản lý nguồn tài nguyên
thiên nhiên của các dân tộc ở các tỉnh miền núi Việt Nam" (99). Bài viết trình
bày các nội dung: 1. Quan niệm về tri thức địa phơng; 2. Tri thức địa phơng
về quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên của các dân tộc ở các tỉnh miền núi
phía Bắc.
Dới góc nhìn nhân học - văn hóa, ba bài viết của tác giả Phạm Quang
Hoan trình bày tơng đối đầy đủ về khái niệm, nội hàm và các lĩnh vực liên
quan của tri thức bản địa nói chung, tri thức bản địa của các tộc ngời thiểu số
ở Việt Nam.
Hà Đình Thành "Tác động của tri thức dân gian" (180). Bài viết của
tác giả trình bày các nội dung: 1. Khái niệm và vai trò của tri thức dân gian; 2.
Tri thức dân gian của các tộc ngời ở Việt Nam; 3. Tác động của tri thức dân
gian trong quản lý nhà nớc đối với tài nguyên môi trờng.
(Mông ký Slay chủ biên): "Cung cấp tri thức địa phơng một hớng
tiếp cận mới trong giáo dục cho học sinh dân tộc" (133). Bài viết của tác giả
trình bày các nội dung: 1. Quan niệm về tri thức địa phơng; 2. Tri thức địa
phơng với đồng bào các dân tộc thiểu số ở Việt Nam; 3. Một số nguyên tắc lựa
chọn nội dung tri thức địa phơng; 4. Các môn học với việc chuyển tải kiến
thức địa phơng.
Trung tâm nghiên cứu và phát triển cây thuốc dân tộc cổ truyền tổ
chức Hội thảo tri thức bản địa (143). Các tham luận trình bày: phơng pháp

10
nghiên cứu, đánh giá tri thức bản địa; tài nguyên sinh vật và sự chia sẻ lợi ích;
ngăn ngừa việc chiếm dụng văn hóa vật thể, bảo vệ tri thức cổ truyền, tri thức
bản địa; y học dân gian và tri thức bản địa trong chăm sóc sức khoẻ cộng đồng
của một số tộc ngời thiểu số
Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo Vai trò của tri
thức bản địa trong việc gìn giữ và bảo vệ môi trờng ở các cộng đồng dân tộc
thiểu số (144). Các tham luận trình bày: Mối quan hệ giữa văn hóa và môi
trờng; một đôi nét về khái niệm tri thức bản địa; tri thức bản địa - những
bớc thăng trầm; tri thức bản địa trong bảo vệ môi trờng, khai thác nguồn tài
nguyên thiên nhiên của một số tộc ngời thiểu số
Trần Bình: Tri thức địa phơng, tiềm lực phát triển đất nớc (23).
Bài viết của tác giả trình bày các nội dung: 1. Quan niệm và nội hàm của tri
thức địa phơng; 2. Vai trò của tri thức địa phơng trong phát triển kinh tế -
xã hội.
Nguyễn Duy Thiệu: Tri thức bản địa nguồn lực quan trọng cho sự
phát triển (188). Bài viết của tác giả trình bày các nội dung: 1. Quan niệm về
tri thức bản địa; 2. Tri thức bản địa của một số tộc ngời trong khai thác
nguồn tài nguyên thiên nhiên, sản xuất nông nghiệp
Lê Văn Khoa: "Tri thức bản địa" (112). Bài viết của tác giả trình bày các
nội dung: 1. Quan niệm về tri thức bản địa; 2. Đặc điểm của tri thức bản địa.
Nguyễn Thanh Thự: "Một vài suy nghĩ về việc giảng dạy tri thức bản
địa" (208). Bài viết của tác giả trình bày các nội dung: 1. Suy nghĩ về khái
niệm tri thức bản địa; 2. Sự cần thiết phải giáo dục tri thức bản địa; 3. Nội
dung và phơng pháp giảng dạy.
Trần Hồng Hạnh: "Tri thức địa phơng - tiếp cận lý thuyết" (89). Bài
viết của tác giả trên cơ sở tổng hợp nhiều nguồn tài liệu ở trong và ngoài nớc,
trình bày đầy đủ và có hệ thống các nội dung: 1. Khái niệm tri thức địa
phơng; 2. Tri thức địa phơng và c dân địa ph
ơng; 3. Tri thức địa phơng
và bối cảnh; 4. Phân loại tri thức địa phơng.

11
Vũ Trờng Giang: Về tri thức bản địa và phát triển (67). Bài viết của
tác giả trình bày các nội dung: 1. Khái niệm tri thức bản địa; 2. Tầm quan
trọng của tri thức bản địa trong phát triển.
Nguyễn Thị Thu Hà: Tri thức bản địa - những bớc thăng trầm (85).
Bài viết của tác giả trình bày các nội dung: 1. Tri thức bản địa và những đặc
điểm chung; 2. Tri thức bản địa và những bớc thăng trầm.
Bùi Hoài Sơn: Một đôi nét về khái niệm trị thức bản địa (161). Bài
viết của tác giả trình bày các nội dung: 1. Sự phát triển khái niệm tri thức bản
địa; 2. Mối quan hệ giữa tri thức bản địa và khoa học.
2.2. Về ngời Thái
Cho đến nay có nhiều nhà khoa học quan tâm và có nhiều công trình
nghiên cứu về ngời Thái đã đợc xuất bản. Trong phạm vi của đề tài luận án,
kể các tác giả và những công trình nghiên cứu sau:
R. Robert: Notes sur les Tày dèng de Lang Chánh (Thanh Hóa - An
nam) (264). Nội dung của cuốn sách trình bày: 1. Điều kiện địa lý; 2. Hoàn
cảnh xã hội và vật chất; 3. Thần thánh ma quỷ; 4. Những trờng hợp chính của
cuộc sống; 5. Các thầy mo; 6. Tín ngỡng và các loại lễ; 7. Tinh thần nhân
dân; Phần cuối của cuốn sách là phụ lục về bản đồ, hình vẽ, truyền thuyết,
bảng thống kê Cuốn sách là một nguồn t liệu quý, một tài liệu tham khảo
có giá trị khi nghiên cứu về ngời Thái ở miền núi Thanh Hóa nói riêng, ở khu
vực Bắc Trung bộ nói chung.
Đặng Nghiêm Vạn (chủ biên): T liệu về lịch sử và xã hội dân tộc
Thái (240). Nội dung của cuốn sách trình bày: 1. Truyện kể bản mờng; 2.
Lai lịch dòng họ Hà Công, Lệ mờng và luật mờng; Phần cuối của cuốn sách
là phụ lục đợc lập rất công phu, chú thích về địa danh, những khái niệm
chung về xã hội Thái, cách tính lịch của ngời Thái đen Cuốn sách là một
tài liệu tham khảo có giá trị khi nghiên cứu về ngời Thái.
Tô Sỹ Hòa: Đôi nét về nông nghiệp ruộng nớc của ngời Thái xã Vạn
Xuân - huyện Thờng Xuân - tỉnh Thanh Hóa (95). Đây là luận văn cử nhân

12
chuyên ngành dân tộc học, nội dung chính của luận văn trình bày về hoạt động
nông nghiệp ruộng nớc và những nghi lễ nông nghiệp của ngời Thái
Nguyễn Doãn Hơng: Truyền thống thuỷ lợi và những nghi lễ liên
quan đến thuỷ lợi của ngời Tày Dọ ở Vạn Xuân, Thờng Xuân, Thanh Hóa
(104). Đây là luận văn cử nhân chuyên ngành dân tộc học, nội dung chính của
luận văn, nội dung chính của luận văn trình bày về kỹ thuật xây dựng hệ thống
thuỷ lợi cổ truyền, vai trò của thuỷ lợi trong canh tác nông nghiệp, những nghi
lễ liên quan đến thuỷ lợi của ngời Thái
Cầm Trọng: Ngời Thái ở Tây Bắc Việt Nam (217) là cuốn sách
nghiên cứu công phu, nghiêm túc và tơng đối toàn diện về ngời Thái. Nội
dung của cuốn sách trình bày: 1. Ngời Thái ở Tây Bắc Việt Nam; 2. Các loại
hình kinh tế; 3. Ruộng đất và xã hội; 4. Bản mờng; 5. Một số nét khái quát về
tôn giáo, nghệ thuật, văn học; 6. Dới sự lãnh đạo của Đảng, xã hội ngời
Thái không ngừng phát triển. Cuốn sách là một nguồn t liệu quý, một tài liệu
tham khảo có giá trị khi nghiên cứu về ngời Thái.
Cầm Trọng: Mấy vấn đề về lịch sử kinh tế xã hội cổ đại của ngời
Thái ở Tây Bắc Việt Nam (219). Nội dung của cuốn sách trình bày: 1. Sự
xuất hiện hình thái hôn nhân đầu tiên; 2. Hệ thống thân tộc và các hình thái xã
hội sơ khai; 3. Sự phát triển của hình thái kinh tế - xã hội cổ truyền. Cuốn sách
là một nguồn t liệu quý, một tài liệu tham khảo có giá trị khi nghiên cứu về
ngời Thái.
Đặng Nghiêm Vạn và cộng sự: Tìm hiểu văn hóa cổ truyền của ngời
Thái Mai Châu (242). Nội dung của cuốn sách trình bày: 1. Lịch sử; 2. Bản
làng; 3. Phong tục; 4. Hội lễ; 5. Văn học; 6. Nghệ thuật; 7. Phần phụ lục trình
bày về lệ mờng, truyện cổ, tục ngữ
Hoàng Anh Nhân (chủ biên): Văn hóa truyền thống mờng Ca Da
(139). Nội dung của cuốn sách trình bày: 1. Truyền thuyết và cổ tích; 2.
Truyện thơ, trờng ca, trò diễn, dân ca; 3. Một số luật lệ của ngời Thái ở
mờng Ca Da (nay thuôc huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa).

13
Trong các kỷ yếu/sách (229, 230, 231, 247) của 5 Hội thảo khoa học
về Thái học có nhiều bài viết của nhiều tác giả cũng có đề cập đến các khía
cạnh khác nhau về tri thức bản địa của ngời Thái.
Cầm Trọng - Phan Hữu Dật: Văn hóa Thái Việt Nam (224). Nội
dung của cuốn sách trình bày: 1. Văn hóa của ngời Thái ở Việt Nam; 2. Văn
hóa Thái trong cội nguồn Việt Nam và Đông Nam á; 3. Văn hóa Thái - một
loại hình văn hóa thung lũng; 4. Văn hóa Thái - một loại hình văn hóa kỹ
thuật tiền công nghiệp; 5. Văn hóa thiết chế xã hội; 6. Hệ thống t tởng và tri
thức; 7. Mối quan hệ giữa văn hóa Thái với văn hóa các dân tộc nói ngôn ngữ
Môn - Khơ me ở Tây Bắc và một số dân tộc ở miền Bắc Việt Nam. Có thể nói
đây là một công trình nghiên cứu công phu, nghiêm túc, trình bày văn hóa của
ngời Thái. Cuốn sách là một nguồn t liệu quý, một tài liệu tham khảo có giá
trị khi nghiên cứu về văn hóa của ngời Thái ở Tây Bắc.
Vi Văn An: Thiết chế xã hội truyền thống của ngời Thái ở miền Tây
Nghệ An (4). Đây là luận án Tiến sĩ Sử học, chuyên ngành Dân tộc học, nội
dung chính của luận án trình bày: 1. Ngời Thái ở Nghệ An; 2. Quan hệ xã
hội; 3. Chế độ ruộng đất; 4. Tổ chức hành chính và bộ máy quản lý bản
mờng; 5. Sự biến đổi của thiết chế xã hội bản mờng
Ngô Đức Thịnh - Cầm Trọng: Luật tục của ngời Thái ở Việt Nam
(199). Nội dung của cuốn sách trình bày: 1. Ngời Thái và luật tục Thái; 2.
Các văn bản Luật tục Thái ở Tây Bắc. Cuốn sách là một nguồn t liệu quý,
một tài liệu tham khảo có giá trị khi nghiên cứu phơng thức tổ chức và quản
lý xã hội của ngời Thái.
Vũ Trờng Giang: Hệ thống truyền thông cổ truyền của ngời Thái ở
miền Tây Thanh Hóa (54). Đây là luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành Dân tộc
học, nội dung chính của luận văn trình bày: 1. Truyền thông biểu tợng; 2.
Truyền thông âm thanh
ạttha nantachukra: Các giá trị văn hóa vật chất của ng
ời Thái ở
miền núi Nghệ An (11). Đây là luận án Tiến sĩ Sử học, chuyên ngành Dân tộc

14
học, nội dung chính của luận án trình bày: 1. Khái quát về ngời Thái ở Nghệ
An; 2. Hệ thống công cụ sản xuất; 3. Hệ thống thuỷ lợi; 4. Về ăn, mặc, ở; 5.
Các phơng tiện vận chuyển, đi lại; 6. So sánh về tính đồng nhất và khác biệt
trong văn hóa vật chất của ngời Thái ở Nghệ An và ngời Thái ở Thái Lan.
Vũ Thị Hoa: Lễ hội cầu mùa của ngời Thái Tây Bắc Việt Nam
(94). Nội dung của cuốn sách trình bày: 1. Khái quát về ngời Thái ở Tây Bắc;
2. Những lễ nghi và lễ hội liên quan đến nông nghiệp của ngời Thái; 3. Lễ
nghi và lễ hội nông nghiệp Thái với tín ngỡng và nghệ thuật truyền thống.
Nguyễn Nghĩa Thìn (chủ biên): Thực vật học dân tộc: cây thuốc của
đồng bào Thái Con Cuông, Nghệ An (193). Nội dung của cuốn sách trình
bày: 1. Hệ thống các cây thuốc; 2. Sử dụng cây thuốc; 3. Tính hiệu quả; 4. Các
bài thuốc truyền thống; 5. Những cây thuốc quý và những cây thuốc mới phát
hiện. Cuốn sách là một nguồn t liệu quý, một tài liệu tham khảo có giá trị khi
nghiên cứu y học cổ truyền và thực vật học dân tộc của ngời Thái.
Vơng Anh: Tiếp cận văn hóa bản Thái xứ Thanh (12). Nội dung
của cuốn sách trình bày: 1. Từ cội nguồn tộc ngời Thái, 2. Vào kho tàng văn
hóa phi vật thể, 3. Tiếp tục phát triển đời sống văn hóa, xây dựng môi trờng
xã hội - nhân văn ở bản Thái xứ Thanh.
Lê Huy Dũng: Tín ngỡng dân gian của ngời Thái ở Thờng Xuân,
Thanh Hóa (41). Đây là luận văn cử nhân chuyên ngành dân tộc học, nội
dung chính của luận văn trình bày về quan niệm và vai trò của các hình thức tín
ngỡng dân gian trong đời sống của ngời Thái
Hoàng Thị ánh: Tìm hiểu tục lệ cới xin của ngời Thái ở xã Xuân Lẹ,
huyện Thờng Xuân, tỉnh Thanh Hóa (15). Đây là luận văn cử nhân chuyên
ngành dân tộc học, nội dung chính của luận văn trình bày về quan niệm và các
nghi lễ trong hôn nhân của ngời Thái
Khổng Minh Hằng: Tìm hiểu tri thức về bảo vệ môi trờng của ngời
Thái ở xã Xuân Lẹ, huyện Thờng Xuân, tỉnh Thanh Hóa (90). Đây là luận
văn cử nhân chuyên ngành dân tộc học, nội dung chính của luận văn trình bày

Xem chi tiết: Tri thức bản địa của người thái ở miền núi Thanh Hoá