Tài liệu Chuẩn mực kế toán Việt Nam - Phần 5 ppt

5

hp nht nhm t c li ớch t hot ng ca cỏc n v ú theo tho thun
hp ng v quyn li chung cao nht ú l lõu di.

12. Mt cỏ nhõn hoc nhúm cỏ nhõn cú th cựng nhau kim soỏt mt n v theo mt
tho thun hp ng m cỏ nhõn hoc nhúm cỏ nhõn ú khụng phi lp v trỡnh
by bỏo cỏo ti chớnh theo quy nh ca chun mc k toỏn. Vỡ vy, cỏc n v
tham gia hp nht khụng c coi nh mt phn ca bỏo cỏo ti chớnh hp nht
cho vic hp nht kinh doanh ca cỏc n v di s kim soỏt chung.

13. Li ớch ca c ụng thiu s trong tng n v tham gia hp nht trc hoc sau
khi hp nht kinh doanh khụng liờn quan n vic xỏc nh hp nht cú bao gm
cỏc n v di s kim soỏt chung khụng. Mt trong nhng n v tham gia hp
nht l cụng ty con khụng c trỡnh by trờn bỏo cỏo ti chớnh hp nht ca tp
on theo quy nh ti Chun mc k toỏn s 25 Bỏo cỏo ti chớnh hp nht v k
toỏn cỏc khon u t vo cụng ty con s khụng liờn quan n vic xỏc nh vic
hp nht cú liờn quan n cỏc n v di s kim soỏt chung.

Cỏc thut ng trong Chun mc ny c hiu nh sau:

Ngy mua: L ngy m bờn mua cú quyn kim soỏt i vi bờn b mua.

Ngy ký kt: L ngy ghi trờn hp ng khi t c tho thun gia cỏc bờn
tham gia hp nht v ngy thụng bỏo cụng khai trong trng hp cụng ty
niờm yt trờn th trng chng khoỏn. Trng hp mua mang tớnh thụn tớnh,
ngy sm nht tho thun gia cỏc bờn hp nht t c l ngy cú cỏc
ch s hu ca bờn b mua chp thun ngh ca bờn mua v vic nm
quyn kim soỏt ca bờn b mua.

Hot ng kinh doanh: L tp hp cỏc hot ng v ti sn c thc hin v
qun lý nhm mc ớch:
a) To ra ngun thu cho cỏc nh u t; hoc
b) Gim chi phớ cho nh u t hoc mang li li ớch kinh t khỏc trc tip
hoc theo t l cho nhng ngi nm quyn hoc nhng ngi tham gia.

Hot ng kinh doanh thng bao gm cỏc yu t u vo, cỏc quy trỡnh
x lý cỏc yu t u vo ú, v cỏc yu t u ra ang hoc s c s dng
to ra doanh thu. Nu li th thng mi cú c t mt tp hp cỏc hot
ng v cỏc ti sn c chuyn giao thỡ tp hp ú c coi l mt hot ng
kinh doanh.

Hp nht kinh doanh: L vic chuyn cỏc doanh nghip riờng bit hoc cỏc
hot ng kinh doanh riờng bit thnh mt n v bỏo cỏo.
Hp nht kinh doanh liờn quan n cỏc doanh nghip hoc cỏc hot ng kinh
doanh di s kim soỏt chung: L hp nht kinh doanh trong ú cỏc doanh
nghip hoc hot ng kinh doanh tham gia hp nht chu s kim soỏt ca
cựng mt bờn hoc mt nhúm cỏc bờn c trc v sau khi hp nht kinh
doanh v s kim soỏt ú l lõu di.

6


N tim tng: Theo Chun mc k toỏn s 18 Cỏc khon d phũng, ti sn v
n tim tng, n tim tng l:
a) Ngha v n cú kh nng phỏt sinh t cỏc s kin ó xy ra v s tn ti
ca ngha v n ny s ch c xỏc nhn bi kh nng hay xy ra hoc
khụng hay xy ra ca mt hoc nhiu s kin khụng chc chn trong tng
lai m doanh nghip khụng kim soỏt c; hoc
b) Ngha v n hin ti phỏt sinh t cỏc s kin ó xy ra nhng cha c
ghi nhn vỡ:
i) Khụng chc chn cú s gim sỳt v li ich kinh t do vic phi thanh
toỏn ngha v n; hoc
ii) Giỏ tr ca ngha v n ú khụng c xỏc nh mt cỏch ỏng tin cy.

Kim soỏt: L quyn chi phi cỏc chớnh sỏch ti chớnh v hot ng ca doanh
nghip nhm thu c li ớch kinh t t cỏc hot ng ca doanh nghip ú.

Ngy trao i: L ngy mua khi vic hp nht kinh doanh c thc hin
trong mt giao dch n l. Khi vic hp nht kinh doanh liờn quan n nhiu
giao dch, vớ d vic hp nht t c theo tng giai on bng vic mua c
phn liờn tip, ngy trao i l ngy mi khon u t n l ú c ghi
nhn trong bỏo cỏo ti chớnh ca bờn mua.

Giỏ tr hp lý: L giỏ tr ti sn cú th c trao i hoc giỏ tr mt khon n
c thanh toỏn mt cỏch t nguyn gia cỏc bờn cú y hiu bit v sn
sng trong s trao i ngang giỏ.

Li th thng mi: L nhng li ớch kinh t trong tng lai phỏt sinh t cỏc
ti sn khụng xỏc nh c v khụng ghi nhn c mt cỏch riờng bit.

Tài sản cố định vô hình: Là tài sản không có hình thái vật chất nh-ng xác
định đ-ợc giá trị và do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng trong sản xuất, kinh
doanh, cung cấp dịch vụ hoặc cho các đối t-ợng khác thuê phù hợp với tiêu
chuẩn ghi nhận TSCĐ vô hình.

Liên doanh: Là thỏa thuận bằng hợp đồng của hai hoặc nhiều bên để cùng
thực hiện hoạt động kinh tế, mà hoạt động này đ-ợc đồng kiểm soát bởi các
bên góp vốn liên doanh.

Li ớch ca c ụng thiu s: L mt phn ca kt qu hot ng thun v giỏ
tr ti sn thun ca mt cụng ty con c xỏc nh tng ng cho cỏc phn
li ớch khụng phi do cụng ty m s hu mt cỏch trc tip hoc giỏn tip
thụng qua cỏc cụng ty con.

Doanh nghip tng h: L doanh nghip khụng thuc quyn s hu ca nh
u t nhng mang li chi phớ thp hn hoc cỏc li ớch kinh t khỏc trc tip
hay theo t l cho nhng ngi cú quyn hoc nhng ngi tham gia, nh
cụng ty bo him tng h hoc n v hp tỏc tng h.

7


Cụng ty m: L cụng ty cú mt hoc nhiu cụng ty con.

n v bỏo cỏo: L mt n v k toỏn riờng bit hoc mt tp on bao gm
cụng ty m v cỏc cụng ty con phi lp bỏo cỏo ti chớnh theo quy nh ca
phỏp lut.

Cụng ty con: L doanh nghip chu s kim soỏt ca mt doanh nghip khỏc
(gi l cụng ty m).

NộI DUNG CHUẩN MựC

Phng phỏp k toỏn

14. Mi trng hp hp nht kinh doanh u phi c k toỏn theo phng
phỏp mua.

15. Phng phỏp mua xem xột vic hp nht kinh doanh trờn quan im l doanh
nghip thụn tớnh cỏc doanh nghip khỏc c xỏc nh l bờn mua. Bờn mua mua
ti sn thun v ghi nhn cỏc ti sn ó mua, cỏc khon n phi tr v n tim tng
phi gỏnh chu, k c nhng ti sn, n phi tr v n tim tng m bờn b mua
cha ghi nhn trc ú. Vic xỏc nh giỏ tr ti sn v n phi tr ca bờn mua
khụng b nh hng bi giao dch hp nht cng nh khụng mt ti sn hay n
phi tr thờm no ca bờn mua c ghi nhn l kt qu t giao dch do chỳng
khụng phi l i tng ca giao dch ny.

p dng phng phỏp mua

16. p dng phng phỏp mua gm cỏc bc sau:
a) Xỏc nh bờn mua;
b) Xỏc nh giỏ phớ hp nht kinh doanh; v
c) Ti ngy mua, bờn mua phi phõn b giỏ phớ hp nht kinh doanh cho ti sn
c mua, n phi tr cng nh nhng khon n tim tng phi gỏnh chu.

Xỏc nh bờn mua

17. Mi trng hp hp nht kinh doanh u phi xỏc nh c bờn mua. Bờn
mua l mt doanh nghip tham gia hp nht nm quyn kim soỏt cỏc doanh
nghip hoc cỏc hot ng kinh doanh tham gia hp nht khỏc.

18. Do phng phỏp mua xem xột hp nht kinh doanh theo quan im ca bờn mua
nờn phng phỏp ny gi nh rng mt trong nhng bờn tham gia giao dch hp
nht kinh doanh cú th c xỏc nh l bờn mua.

19. Kim soỏt l quyn chi phi cỏc chớnh sỏch ti chớnh v hot ng ca mt doanh
nghip hoc hot ng kinh doanh nhm thu c li ớch kinh t t cỏc hot ng
ca doanh nghip hoc hot ng kinh doanh ú. Mt doanh nghip tham gia hp
nht s c coi l nm c quyn kim soỏt ca doanh nghip tham gia hp

8

nht khỏc khi doanh nghip ú nm gi trờn 50% quyn biu quyt ca doanh
nghip khỏc ú tr khi quyn s hu ú khụng gn lin quyn kim soỏt. Nu mt
trong s cỏc doanh nghip tham gia hp nht khụng nm gi trờn 50% quyn biu
quyt ca doanh nghip tham gia hp nht khỏc thỡ doanh nghip ú vn cú th cú
c quyn kim soỏt cỏc doanh nghip tham gia hp nht do kt qu ca hp
nht kinh doanh m cú; nu:
a) Quyn ln hn 50% quyn biu quyt ca doanh nghip kia nh cú mt tho
thun vi cỏc nh u t khỏc;
b) Quyn chi phi cỏc chớnh sỏch ti chớnh v hot ng ca doanh nghip khỏc
theo mt qui ch hay mt tho thun;
c) Quyn b nhim, bói min a s thnh viờn Hi ng qun tr (hoc mt b
phn qun lý tng ng) ca doanh nghip khỏc; hoc
d) Quyn b phiu quyt nh trong cỏc cuc hp Hi ng qun tr (hoc b
phn qun lý tng ng) ca doanh nghip khỏc.

20. Mt s trng hp khú xỏc nh c bờn mua thỡ vic xỏc nh bờn mua cú th
da vo cỏc biu hin sau, vớ d:
a) Nu giỏ tr hp lý ca mt doanh nghip tham gia hp nht ln hn nhiu so
vi giỏ tr hp lý ca cỏc doanh nghip khỏc cựng tham gia hp nht thỡ doanh
nghip cú giỏ tr hp lý ln hn thng c coi l bờn mua;
b) Nu hp nht kinh doanh c thc hin bng vic trao i cỏc cụng c vn
thụng thng cú quyn biu quyt i ly tin hoc cỏc ti sn khỏc thỡ
doanh nghip b tin hoc ti sn khỏc ra thng c coi l bờn mua;
c) Nu hp nht kinh doanh m ban lónh o ca mt trong cỏc doanh nghip
tham gia hp nht cú quyn chi phi vic b nhim cỏc thnh viờn ban lónh o
ca doanh nghip hỡnh thnh t hp nht kinh doanh thỡ doanh nghip tham
gia hp nht cú ban lónh o cú quyn chi phi ú thng l bờn mua.

21. Khi hp nht kinh doanh c thc hin thụng qua vic trao i c phiu thỡ n
v phỏt hnh c phiu thng c coi l bờn mua. Tuy nhiờn, cn xem xột thc t
v hon cnh c th xỏc nh n v hp nht no cú quyn chi phi cỏc chớnh
sỏch ti chớnh v hot ng ca n v khỏc t c li ớch t hot ng ca
n v ú. Mt s trng hp hp nht kinh doanh nh mua hoỏn i, bờn mua l
doanh nghip cú c phiu ó c mua v doanh nghip phỏt hnh l bờn b mua.
Vớ d, nhm mc ớch c niờm yt trờn th trng chng khoỏn, mt cụng ty
cha c niờm yt trờn th trng chng khoỏn cú mt tho thun c mt
cụng ty nh hn nhng ang c niờm yt trờn th trng chng khoỏn mua
li.Mc dự v mt phỏp lý cụng ty ang niờm yt c xem nh cụng ty m v
cụng ty cha niờm yt l cụng ty con, nhng cụng ty con s l bờn mua nu cú
quyn kim soỏt cỏc chớnh sỏch ti chớnh v hot ng ca cụng ty m t c
li ớch t hot ng ca cụng ty m ú. Thụng thng, bờn mua li l n v ln
hn, tuy nhiờn cú mt s tỡnh hung doanh nghip nh hn mua li doanh nghip
ln hn. Phn hng dn v k toỏn mua hoỏn i c trỡnh by trong cỏc on
t A1-A15 Ph lc A.

22. Khi mt doanh nghip mi c thnh lp phỏt hnh cụng c vn tin hnh
hp nht kinh doanh thỡ mt trong nhng n v tham gia hp nht tn ti trc
khi hp nht s c xỏc nh l bờn mua trờn c s cỏc bng chng sn cú.

9


23. Tng t, khi hp nht kinh doanh cú s tham gia ca hai n v tr lờn, n v
no tn ti trc khi tin hnh hp nht s c xỏc nh l bờn mua da trờn cỏc
bng chng sn cú. Vic xỏc nh bờn mua trong nhng trng hp nh vy s bao
gm vic xem xột n v tham gia hp nht no bt u tin hnh giao dch hp
nht v liu ti sn hoc doanh thu ca mt trong nhng n v tham gia hp nht
cú ln hn ỏng k so vi nhng n v khỏc khụng.

Giỏ phớ hp nht kinh doanh

24. Bờn mua s xỏc nh giỏ phớ hp nht kinh doanh bao gm: Giỏ tr hp lý ti
ngy din ra trao i ca cỏc ti sn em trao i, cỏc khon n phi tr ó
phỏt sinh hoc ó tha nhn v cỏc cụng c vn do bờn mua phỏt hnh i
ly quyn kim soỏt bờn b mua, cng (+) cỏc chi phớ liờn quan trc tip n
vic hp nht kinh doanh.

25. Ngy mua l ngy m bờn mua t c quyn kim soỏt thc t i vi bờn b
mua. Khi quyn kim soỏt t c thụng qua mt giao dch trao i n l thỡ
ngy trao i trựng vi ngy mua. Nu quyn kim soỏt t c thụng qua nhiu
giao dch trao i, vớ d t c theo tng giai on t vic mua liờn tip, khi ú:
a) Giỏ phớ hp nht kinh doanh l tng chi phớ ca cỏc giao dch trao i n l; v
b) Ngy trao i l ngy ca tng giao dch trao i (l ngy m tng khon u t
n l c ghi nhn trong bỏo cỏo ti chớnh ca bờn mua), cũn ngy mua l
ngy m bờn mua t c quyn kim soỏt i vi bờn b mua.

26. Cỏc ti sn em trao i v cỏc khon n phi tr ó phỏt sinh hoc ó c bờn
mua tha nhn i ly quyn kim soỏt i vi bờn b mua theo yờu cu ca
on 24 c xỏc nh theo giỏ tr hp lý ti ngy trao i. Vỡ th, khi vic thanh
toỏn tt c hoc mt phn giỏ phớ ca vic hp nht kinh doanh c hoón li, thỡ
giỏ tr hp lý ca phn hoón li ú phi c quy i v giỏ tr hin ti ti ngy
trao i, cú tớnh n phn ph tri hoc chit khu s phỏt sinh khi thanh toỏn.

27. Giỏ cụng b ti ngy trao i ca cụng c vn ó niờm yt l bng chng tin cy
nht v giỏ tr hp lý ca cụng c vn ú v s c s dng, tr mt s ớt trng
hp. Cỏc bng chng v cỏch tớnh toỏn khỏc ch c cụng nhn khi bờn mua
chng minh c rng giỏ cụng b ti ngy trao i l ch s khụng ỏng tin cy
v giỏ tr hp lý v cỏc bng chng v cỏch tớnh toỏn khỏc ny mi l ỏng tin cy
hn v giỏ tr hp lý ca cụng c vn. Giỏ cụng b ti ngy trao i c coi l
khụng ỏng tin cy v giỏ tr hp lý khi cụng c vn ú c giao dch trờn th
trng cú ớt giao dch. Nu giỏ cụng b ti ngy trao i l ch s khụng ỏng tin
cy hoc nu khụng cú giỏ cụng b cho cụng c vn do bờn mua phỏt hnh, thỡ giỏ
tr hp lý ca cỏc cụng c ny cú th c tớnh trờn c s phn li ớch trong giỏ tr
hp lý ca bờn mua hoc phn li ớch trong giỏ tr hp lý ca bờn b mua m bờn
mua ó t c, min l c s no cú bng chng rừ rng hn. Giỏ tr hp lý ti
ngy trao i ca cỏc cỏc ti sn tin t ó tr cho ngi nm gi vn ca bờn b
mua cú th cung cp bng chng v tng giỏ tr hp lý m bờn mua ó tr cú
c quyn kim soỏt bờn b mua. Trong bt k trng hp no, trờn mi khớa
cnh ca hp nht kinh doanh, k c cỏc yu t nh hng ln n vic m phỏn,

10

cng phi c xem xột. Vic xỏc nh giỏ tr hp lý ca cụng c vn c quy
nh trong chun mc k toỏn v cụng c ti chớnh.

28. Giỏ phớ hp nht kinh doanh cũn bao gm giỏ tr hp lý ti ngy trao i ca cỏc
khon n phi tr ó phỏt sinh hoc ó tha nhn i ly quyn kim soỏt bờn
b mua. Cỏc khon l hoc chi phớ khỏc s phỏt sinh trong tng lai do hp nht
kinh doanh khụng c coi l khon n ó phỏt sinh hoc ó c bờn mua tha
nhn i ly quyn kim soỏt i vi bờn b mua nờn khụng c tớnh vo giỏ
phớ hp nht kinh doanh.

29. Giỏ phớ hp nht kinh doanh cũn bao gm cỏc chi phớ liờn quan trc tip n vic
hp nht kinh doanh, nh chi phớ tr cho kim toỏn viờn, t vn phỏp lý, thm
nh viờn v giỏ v cỏc nh t vn khỏc v thc hin hp nht kinh doanh. Cỏc chi
phớ qun lý chung v cỏc chi phớ khỏc khụng liờn quan trc tip n mt giao dch
hp nht kinh doanh c th thỡ khụng c tớnh vo giỏ phớ hp nht kinh doanh,
m c ghi nhn l chi phớ trong k phỏt sinh.

30. Chi phớ tho thun v phỏt hnh cỏc khon n ti chớnh l mt b phn cu thnh
ca khon n ú, ngay c khi khon n ú phỏt hnh thc hin hp nht kinh
doanh, m khụng c coi l chi phớ liờn quan trc tip n hp nht kinh doanh.
Vỡ vy, doanh nghip khụng c tớnh chi phớ ú vo giỏ phớ hp nht kinh doanh.

31. Chi phớ phỏt hnh cụng c vn cng l mt b phn cu thnh ca cụng c vn ú,
ngay c khi cụng c vn ú phỏt hnh thc hin hp nht kinh doanh, m
khụng c coi l chi phớ liờn quan trc tip n hp nht kinh doanh. Vỡ vy,
doanh nghip khụng c tớnh chi phớ ú vo giỏ phớ hp nht kinh doanh.

iu chnh giỏ phớ hp nht kinh doanh tu thuc vo cỏc s kin trong
tng lai

32. Khi tho thun hp nht kinh doanh cho phộp iu chnh giỏ phớ hp nht
kinh doanh tu thuc vo cỏc s kin trong tng lai, bờn mua phi iu chnh
vo giỏ phớ hp nht kinh doanh ti ngy mua nu khon iu chnh ú cú kh
nng chc chn xy ra v giỏ tr iu chnh cú th xỏc nh c mt cỏch
ỏng tin cy.

33. Tho thun hp nht kinh doanh cú th cho phộp iu chnh giỏ phớ hp nht kinh
doanh khi xy ra mt hoc nhiu s kin trong tng lai. Vớ d, khon iu chnh
ny cú th ph thuc vo vic duy trỡ hay t c mt mc li nhun nht nh
trong tng lai hay ph thuc vo giỏ th trng ca cỏc cụng c ó phỏt hnh v
ang c duy trỡ. Thụng thng, cú th c tớnh c giỏ tr cn iu chnh ngay
ti thi im ghi nhn ban u giao dch hp nht kinh doanh mt cỏch ỏng tin
cy, mc dự cũn tn ti mt vi s kin khụng chc chn. Nu cỏc s kin trong
tng lai khụng xy ra hoc cn phi xem xột li giỏ tr c tớnh, thỡ giỏ phớ hp
nht kinh doanh cng phi c iu chnh theo.

34. Khi tho thun hp nht kinh doanh cho phộp iu chnh giỏ phớ hp nht kinh
doanh, khon iu chnh ú khụng c tớnh vo giỏ phớ hp nht kinh doanh ti

11

thi im ghi nhn ban u nu khon iu chnh ú khụng cú kh nng chc chn
xy ra hoc khụng th xỏc nh c mt cỏch ỏng tin cy. Nu sau ú, khon
iu chnh ny tr nờn cú kh nng chc chn xy ra v giỏ tr iu chnh cú th
xỏc nh c mt cỏch ỏng tin cy thỡ khon xem xột b sung s c coi l
khon iu chnh vo giỏ phớ hp nht kinh doanh.

35. Trong mt s trng hp, bờn mua c yờu cu tr thờm cho bờn b mua mt
khon bi thng do vic gim giỏ tr ca cỏc ti sn em trao i, cỏc khon n
ó phỏt sinh hoc ó tha nhn v cỏc cụng c vn do bờn mua phỏt hnh i
ly quyn kim soỏt bờn b mua. Vớ d: trng hp ny xy ra khi bờn mua m
bo v giỏ th trng ca cụng c vn hoc cụng c n ó phỏt hnh nh mt phn
ca giỏ phớ hp nht kinh doanh v c yờu cu phỏt hnh b sung cụng c vn
hoc cụng c n khụi phc giỏ tr ó xỏc nh ban u. Trng hp ny, khụng
c ghi tng giỏ phớ hp nht kinh doanh. Nu l cỏc cụng c vn thỡ giỏ tr hp
lý ca khon tr thờm s c gim tr tng ng vo giỏ tr ó ghi nhn ban u
cho cụng c ú khi phỏt hnh. Nu l cụng c n thỡ giỏ tr hp lý ca khon tr
thờm s c ghi gim khon ph tri hoc ghi tng khon chit khu khi phỏt
hnh ban u.

Phõn b giỏ phớ hp nht kinh doanh cho ti sn ó mua, n phi tr
hoc n tim tng

36. Ti ngy mua, bờn mua phõn b giỏ phớ hp nht kinh doanh bng vic ghi
nhn theo giỏ tr hp lý ti ngy mua cỏc ti sn, n phi tr cú th xỏc nh
c v n tim tng ca bờn b mua nu tho món tiờu chun trong on 37,
tr cỏc ti sn di hn (hoc nhúm cỏc ti sn thanh lý) c phõn loi l nm
gi bỏn s c ghi nhn theo giỏ tr hp lý tr i chi phớ bỏn chỳng.
Chờnh lch gia giỏ phớ hp nht kinh doanh v phn s hu ca bờn mua
trong giỏ tr hp lý thun ca cỏc ti sn, n phi tr cú th xỏc nh c v
n tim tng ó ghi nhn c hch toỏn theo quy nh t on 50 n on
54.

37. Bờn mua s ghi nhn riờng r cỏc ti sn, n phi tr cú th xỏc nh c v n
tim tng ca bờn b mua vo ngy mua ch khi chỳng tho món cỏc tiờu chun sau
ti ngy mua:
a) Nu l ti sn c nh hu hỡnh, thỡ phi chc chn em li li ớch kinh t trong
tng lai cho bờn mua v giỏ tr hp lý ca nú cú th xỏc nh c mt cỏch
tin cy.
b) Nu l n phi tr cú th xỏc nh c (khụng phi l n tim tng), thỡ phi
chc chn rng doanh nghip phi chi tr t cỏc ngun lc ca mỡnh thanh
toỏn ngha v hin ti v giỏ tr hp lý ca nú cú th xỏc nh c mt cỏch
tin cy.
c) Nu l ti sn c nh vụ hỡnh v n tim tng thỡ giỏ tr hp lý ca nú cú th
xỏc nh c mt cỏch tin cy.

38. Bỏo cỏo kt qu hot ng kinh doanh ca bờn mua s bao gm c lói hoc l sau
ngy mua ca bờn b mua bng cỏch gp c thu nhp v chi phớ ca bờn b mua

12

da trờn giỏ phớ hp nht kinh doanh. Vớ d, chi phớ khu hao ti sn c nh sau
ngy mua c tớnh vo bỏo cỏo kt qu hot ng kinh doanh ca bờn mua liờn
quan ti ti sn c nh phi khu hao ca bờn b mua da trờn giỏ tr hp lý ca
ti sn c nh phi khu hao ú ti ngy mua m bờn mua ó ghi nhn.

39. Vic ỏp dng phng phỏp mua c bt u t ngy mua, l ngy m bờn mua
t c quyn kim soỏt thc t i vi bờn b mua. Vỡ kim soỏt l quyn chi
phi chớnh sỏch ti chớnh v hot ng ca mt doanh nghip nhm thu c li
ớch kinh t t hot ng ca doanh nghip ú, do vy, khụng nht thit giao dch
hp nht phi hon tt hoc kt thỳc theo quy nh ca phỏp lut trc khi bờn
mua t c quyn kim soỏt. Nhng s kin quan trng liờn quan n vic hp
nht kinh doanh phi c xem xột khi ỏnh giỏ vic bờn mua ó t c quyn
kim soỏt hay cha.

40. Vỡ bờn mua ghi nhn cỏc ti sn, n phi tr cú th xỏc nh c v n tim tng
ca bờn b mua vo ngy mua khi tho món cỏc tiờu chun quy nh ti on 37,
phn li ớch ca c ụng thiu s ca bờn b mua c phn ỏnh theo phn s hu
ca c ụng thiu s trong giỏ tr hp lý thun ca cỏc khon mc ny. on A16
v A17 ca Ph lc A hng dn cỏch xỏc nh giỏ tr hp lý ca cỏc ti sn, n
phi tr cú th xỏc nh c v n tim tng ca bờn b mua cho mc ớch phõn
b giỏ phớ hp nht kinh doanh.

Ti sn v n phi tr cú th xỏc nh c ca bờn b mua

41. Theo on 36, bờn mua s ghi nhn riờng r phn giỏ phớ hp nht kinh doanh
c phõn b nu cỏc ti sn, n phi tr cú th xỏc nh c v n tim tng ca
bờn b mua tn ti vo ngy mua v tho món cỏc tiờu chun trong on 37. Vỡ th:
a) Bờn mua phi ghi nhn khon n thay th hoc ct gim hot ng ca bờn
b mua nh mt phn c phõn b ca giỏ phớ hp nht kinh doanh khi ti
ngy mua bờn b mua ó tn ti mt khon n tỏi c cu v ó ghi nhn theo
quy nh ca Chun mc k toỏn s 18 Cỏc khon d phũng, ti sn v n
tim tng; v
b) Khi phõn b giỏ phớ hp nht kinh doanh, bờn mua khụng c ghi nhn khon
n phi tr v khon l trong tng lai hoc v cỏc chi phớ khỏc d kin s phỏt
sinh t vic hp nht kinh doanh.

42. Khon thanh toỏn m doanh nghip phi tr theo cam kt trong hp ng, vớ d tr
cho ngi lao ng hoc ngi cung cp trong trng hp doanh nghip ú b
mua li do hp nht kinh doanh, l mt ngha v hin ti ca doanh nghip v
c coi l khon n tim tng cho ti khi vic hp nht kinh doanh chc chn xy
ra. Ngha v theo cam kt trong hp ng ú c doanh nghip ghi nhn l
khon n phi tr theo quy nh ca Chun mc k toỏn s 18 Cỏc khon d
phũng, ti sn v n tim tng khi vic hp nht kinh doanh tr nờn chc chn v
khon n cú th xỏc nh c mt cỏch ỏng tin cy. Vỡ th, khi vic hp nht
kinh doanh c thc hin, khon n phi tr ú ca bờn b mua s c bờn mua
ghi nhn bng cỏch phõn b mt phn giỏ phớ hp nht kinh doanh cho nú.


13

43. Trng hp, ngay trc khi hp nht kinh doanh, vic thc hin k hoch tỏi c
cu ca bờn b mua ph thuc vo vic hp nht kinh doanh cú xy ra hay khụng,
thỡ khon n cho vic tỏi c cu ú khụng c coi l ngha v hin ti ca bờn b
mua v cng khụng c coi l n tim tng ca bờn b mua trc khi hp nht vỡ
nú khụng phi l ngha v cú th xy ra phỏt sinh t mt s kin trong quỏ kh m
s tn ti ca s kin ny ch c xỏc nhn bi vic cú xy ra hoc khụng xy ra
ca mt hoc nhiu s kin khụng chc chn trong tng lai m bờn mua khụng
kim soỏt c ton b. Vỡ th, bờn mua khụng ghi nhn mt khon n tim tng
cho k hoch tỏi c cu ú khi phõn b giỏ phớ hp nht kinh doanh.

44. Cỏc ti sn v n phi tr cú th xỏc nh c c ghi nhn theo on 36 gm
tt c cỏc ti sn v n phi tr ca bờn b mua m bờn mua ó mua hoc tha
nhn, bao gm c ti sn ti chớnh v n ti chớnh. Chỳng cú th bao gm c cỏc
ti sn v n phi tr trc õy cha c ghi nhn trong bỏo cỏo ti chớnh ca bờn
b mua do khụng tiờu chun ghi nhn trc khi vic mua din ra. Vớ d, khon
li ớch kinh t cú c liờn quan n thu thu nhp doanh nghip phỏt sinh t
nhng khon l tớnh thu thu nhp doanh nghip m bờn b mua cha ghi nhn
trc khi hp nht kinh doanh, nay iu kin ghi nhn l mt ti sn cú th xỏc
nh c theo on 36 nu nh chc chn rng bờn mua s cú li nhun chu thu
trong tng lai bự tr li, khi ú khon li ớch kinh t cú c liờn quan n
thu thu nhp doanh nghip cha c ghi nhn s c bờn mua ghi nhn.

Ti sn c nh vụ hỡnh ca bờn b mua

45. Theo on 37, bờn mua ghi nhn tỏch bit TSC vụ hỡnh ca bờn b mua ti ngy
mua ch khi no nhng ti sn ú tha món tiờu chun ca ti sn c nh vụ hỡnh
quy nh trong Chun mc k toỏn s 04 "Ti sn c nh vụ hỡnh", v khi giỏ tr
hp lý cú th c xỏc nh mt cỏch ỏng tin cy. Chun mc k toỏn s 04 "Ti
sn c nh vụ hỡnh" quy nh vic xỏc nh liu giỏ tr hp lý ca TSC vụ hỡnh
c mua khi hp nht kinh doanh cú c xỏc nh ỏng tin cy hay khụng.

Cỏc khon n tim tng ca bờn b mua

46. Theo on 37, bờn mua ghi nhn khon n tim tng ca bờn b mua mt cỏch
riờng bit nh mt phn ca chi phớ hp nht kinh doanh ch khi giỏ tr hp lý ca
khon n tim tng c xỏc nh ỏng tin cy. Nu giỏ tr hp lý ca khon n
tim tng khụng c xỏc nh ỏng tin cy thỡ:
a) S nh hng n giỏ tr c ghi nhn l li th thng mi hoc c k toỏn
theo quy nh ti on 55; v
b) Bờn mua s trỡnh by thụng tin v khon n tim tng theo quy nh ca Chun
mc k toỏn s 18 Cỏc khon d phũng, ti sn v n tim tng.
on A16(k) ca Ph lc A hng dn vic xỏc nh giỏ tr hp lý ca khon n
tim tng.

47. Sau ghi nhn ban u, bờn mua s xỏc nh giỏ tr ca cỏc khon n tim tng
c ghi nhn mt cỏch riờng bit theo quy nh ti on 36. Giỏ tr khon n
tim tng c xỏc nh theo Chun mc k toỏn s 18 Cỏc khon d phũng,
ti sn v n tim tng

14


48. Quy nh trong on 47 khụng ỏp dng cho hp ng c k toỏn theo Chun
mc k toỏn v cụng c ti chớnh. Tuy nhiờn, cỏc cam kt vay c loi tr khi
phm vi ca Chun mc k toỏn v cụng c ti chớnh khụng phi l cỏc cam kt
cung cp cỏc khon vay vi mc lói sut thp hn lói sut th trng s c hch
toỏn vo n tim tng ca bờn b mua, nu ti ngy mua, khụng chc chn rng
vic gim cỏc li ớch kinh t l cn thit thanh toỏn ngha v hoc nu giỏ tr ca
ngha v khụng c xỏc nh mt cỏch ỏng tin cy. Theo on 37, nhng cam
kt vay nh vy c ghi nhn riờng bit nh mt phn ca giỏ phớ hp nht kinh
doanh khi giỏ tr hp lý c xỏc nh mt cỏch ỏng tin cy.

49. Cỏc khon n tim tng c ghi nhn riờng bit nh mt phn ca giỏ phớ hp
nht kinh doanh l ngoi phm vi ca Chun mc k toỏn s 18 Cỏc khon d
phũng, ti sn v n tim tng. Tuy nhiờn, bờn mua s phi trỡnh by cỏc thụng tin
v cỏc khon n tim tng theo quy nh ca Chun mc k toỏn s 18 Cỏc khon
d phũng, ti sn v n tim tng cho mi loi d phũng.

Li th thng mi

50. Ti ngy mua, bờn mua s:
a) Ghi nhn li th thng mi phỏt sinh khi hp nht kinh doanh l ti sn;
v
b) Xỏc nh giỏ tr ban u ca li th thng mi theo giỏ gc, l phn chờnh
lch ca giỏ phớ hp nht so vi phn s hu ca bờn mua trong giỏ tr hp
lý thun ca ti sn, n phi tr cú th xỏc nh c v cỏc khon n tim
tng ó ghi nhn theo quy nh ti on 36.

51. Li th thng mi phỏt sinh khi hp nht kinh doanh th hin khon thanh toỏn
ca bờn mua cho nhng li ớch kinh t c tớnh thu c trong tng lai t nhng
ti sn khụng tiờu chun ghi nhn v khụng xỏc nh c mt cỏch riờng bit.

52. Nu cỏc ti sn, n phi tr cú th xỏc nh c v cỏc khon n tim tng ca
bờn b mua khụng tha món tiờu chun trong on 37 v ghi nhn riờng bit ti
ngy mua thỡ s nh hng n khon li th thng mi c ghi nhn (c k
toỏn theo on 55), bi vỡ li th thng mi c xỏc nh l phn giỏ tr cũn li
trong giỏ phớ ca hp nht kinh doanh sau khi ghi nhn ti sn, n phi tr cú th
xỏc nh c v khon n tim tng ca bờn b mua.

53. Li th thng mi c ghi ngay vo chi phớ sn xut, kinh doanh (nu giỏ tr nh)
hoc phi c phõn b dn mt cỏch cú h thng trong sut thi gian s dng hu
ớch c tớnh (nu giỏ tr ln). Thi gian s dng hu ớch phi phn ỏnh c c tớnh
ỳng n v thi gian thu hi li ớch kinh t cú th mang li cho doanh nghip. Thi
gian s dng hu ớch ca li th thng mi ti a khụng quỏ 10 nm k t ngy c
ghi nhn.

Phng phỏp phõn b phi phn ỏnh c cỏch thc thu hi li ớch kinh t phỏt sinh
t li th thng mi. Phng phỏp ng thng c s dng ph bin tr khi cú
bng chng thuyt phc cho vic ỏp dng phng phỏp phõn b khỏc phự hp hn.

Xem chi tiết: Tài liệu Chuẩn mực kế toán Việt Nam - Phần 5 ppt