Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
những năm gần đây môn học này đã được quan tâm chú ý, được đặt ngang bằng với
những môn khoa học khác. Nên việc dạy và học môn Giáo dục công dân diễn ra với
nhiều hình thức khác nhau, bước đầu đã thu hút được sự chú ý của học sinh, các em bắt
đầu say mê và yêu thích môn học này. Chính vì những lí do trên nên tôi chọn đề tài:
“Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan ”
là rất cần thiết, bởi vì nó giúp cho giáo viên đúc kết được kinh nghiệm giảng dạy của
mình ngày càng được kết quả cao hơn.
3/ Nội dung đề tài:
a/ Vấn đề đặt ra trong đề tài:
Để tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả giờ học với đònh hướng “ Lấy học
sinh làm trung tâm” giáo viên cần đa dạng hóa các phương pháp dạy học và học sinh
tích cực chủ động trong học tập. Vì vậy trong giảng dạy môn Giáo dục công dân giáo
viên không chỉ sử dụng phương pháp thuyết trình, đàm thoại mà còn phải sử dụng
phương pháp trực quan, tức là sử dụng các phương tiện, đồ dùng dạy học nhằm minh
họa cho nội dung bài giảng như: tranh ảnh, bản đồ, sơ đồ, băng hình, bảng số liệu,
thống kê Thông qua đồ dùng trực quan học sinh có thể tiếp thu tri thức thiết lập mối
quan hệ giữa nội dung với thực tế cuộc sống. Cho nên chất lượng giờ học được nâng
cao, học sinh nắm bắt các chuẩn mực của đạo đức và pháp luật chắc và nhanh hơn.
b/ Giải pháp thực hiện:
*Muốn sử dụng đồ dùng trực quan có hiệu quả, trước hết người giáo viên cần hiểu rõ
các phương tiện đồ dùng trực quan. Dạy đạo đức, pháp luật phải biết sử dụng triệt để
các phương tiện, đồ dùng trực quan. Đây là một trong những yêu cầu về đổi mới dạy
học. Vậy đồ dùng trực quan trong các tiết dạy đạo đức, pháp luật là những cái gì?
Những đồ dùng đó lấy ở đâu ra? Sử dụng bằng cách nào để đạt hiệu quả? Những câu
hỏi ấy cứ vang lên, thúc giụïc tôi phải suy nghó, nghiên cứu và tìm hiểu. Qua quá trình
giảng dạy và học hỏi bạn bè đồng nghiệp, được sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà
trường, tôi đã hiểu rõ: Môn Giáo dục công dân cũng như tất cả các môn học khác là
phải sử dụng đồ dùng trực quan để minh họa cho nội dung bài giảng. Bởi vì đồ dùng
trực quan trong các tiết dạy đạo đức và pháp luật không phải là hiếm mà rất đa dạng và
phong phú nhất là trong giai đoạn hiện nay khi khoa học công nghệ phát triển như vũ
bão ( Đặc biệt là khoa học công nghệ thông tin như: máy vi tính, mạng Intenet đang
được sử dụng ngày càng rộng rãi). Vì vậy trong tiết dạy giáo viên có thể sử dụng nhiều
hình thức trực quan khác nhau vào những mục đích khác nhau nhằm làm cho bài giảng
thêm hay, hấp dẫn và đạt hiệu quả cao. Từ thực tiễn giảng dạy, tôi nhận thấy có những
hình thức trực quan như sau:
Thứ nhất: Là tranh ảnh, sơ đồ, biểu đồ và bản đồ
Những đồ dùng trực quan này sẽ có tác dụng gây ấn tượng sâu sắc trong ký ức
của mỗi học sinh. Nếu người giáo viên sử dụng tốt các phương tiện đó sẽ giúp cho học
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 5
Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
sinh phát triển được óc quan sát, trí tưởng tượng, khả năng tư duy liên hệ thực tế. Nó
còn giúp học sinh nhớ kỹ, hiểu sâu những điều thu nhận được.
Ví dụ: Khi giảng bài 7: “ Tích cực tham gia các hoạt động chính trò xã hội”
(GDCD 8) để giúp học sinh hiểu : Hoạt động chính trò xã hội là gì? Bao gồm những
lónh vực nào? Tôi cho các em xem một số tranh ảnh về lao động sản xuất, công an săn
bắt cướp, bộ đội canh giữ biên giới, thanh niên lên đường làm nghóa vụ quân sự, thanh
niên tình nguyện giữ gìn trật tự an toàn giao thông, thu gom rác thải, thăm gia đình liệt
só. Khi xem những bức ảnh này các em sẽ hình dung ra được các lónh vực của hoạt
động chính trò xã hội:
+ Hoạt động xây dựng và bảo vệ tổ quốc
+Hoạt động từ thiện, nhân đạo, bảo vệ môi trường sống
+ Hoạt động trong các tổ chức chính trò, đoàn thể
Và các em cũng hiểu được hoạt động chính trò- xã hội là những hoạt động có nội
dung liên quan đến việc xây dựng bảo vệ nhà nước, chế độ chính trò, trật tự an ninh xã
hội, hoạt động trong các tổ chức chính trò, quần chúng và hoạt động nhân đạo bảo vệ
môi trường sống. Cũng qua các bức ảnh đó, các em có thể thấy rõ được bản thân mình
có thể tham gia vào những hoạt động nào để đem lại lợi ích cho bản thân, gia đình và
xã hội.
CANH GIỮ BIÊN GIỚI NHẬP NGŨ
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 6
Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
SĂN BẮT CƯỚP THANH NIÊN TÌNH NGUYỆN .
VỆ
SINH MÔI TRƯỜNG PHỤ NỮ ĐI BỘ VÌ
NGƯỜI NGHÈO
HIẾN MÁU NHÂN ĐẠO GIÚP ĐỢ NGƯỜI KHUYẾT TẬT
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 7
Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
Hoặc khi dạy bài 15: “ Phòng ngừa tai nạn vũ khí cháy, nổ và các chất độc hại”
(GDCD 8) Khi giảng về nội dung kiến thức: Sự nguy hiểm của tai nạn do vũ khí, cháy,
nổ và các chất độc hại gây ra, tôi cho học sinh xem một số ảnh về tai nạn vũ khí, cháy,
nổ và các chất độc hại. Vì khi xem các bức ảnh này học sinh khó xóa mờ được những
hình ảnh về tai nạn khủng khiếp, gây thiệt hại to lớn về người và của. Từ đó các em
hiểu rõ rằng: Các tai nạn do vũ khí, cháy, nổ và độc hại gây ra là vô cùng nguy hiểm
và các em biết thận trong tránh xa các nơi nguy hiểm như: nơi để xăng, dầu, ga, nơi
chứa các chất độc, không tò mò nghòch các loại súng đạn, đốt các loại pháo sản xuất
trái phép. Các em biết chấp hành các quy đònh của pháp luật và nội quy của nhà
trường.
NỔ BÌNH GA CHÁY
NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM
NẠN NHÂN SAU VỤ CHÁY
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 8
Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
CHIẾC XE CHỞ XĂNG BỐC CHÁY HÀ NỘI CHÁY, NỔ
( Làm 111 người chết, 200 người bò thương) ( Xe ô tô 7 chổ cháy )
Hoặc khi dạy tiết ngoại khóa về “ Thực hiện trật tự an toàn giao thông” Khi cho
học sinh tìm hiểu những quy đònh của pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường
sắt, tôi sử dụng bản đồ và sơ đồ đoạn đường sắt cắt ngang với đường bộ để giới thiệu
mạng lưới đường sắt ở Việt Nam.
SƠ ĐỒ ĐOẠN ĐƯỜNG BỘ GIAO CẮT VỚI ĐƯỜNG SẮT
Thứ hai: Là bảng thống kê, số liệu được trích dẫn trong giảng dạy.
Bảng thống kê, số liệu ấy là những minh chứng có sức thuyết phục nhất, sinh
động nhất về thực tiễn cuộc sống. Nó có tác dụng thuyết phục người nghe gấp nhiều
lần so với lý thuyết chung chung. Từ đó các em nắm bài vững, hiểu bài sâu.
Ví dụ: Khi giảng bài 14: “ Phòng chống nhiễm HIV/ AIDS” ( GDCD 8) Để
minh họa cho nội dung kiến thức: Tính chất nguy hiểm của HIV/ AIDS, tôi dùng bảng
thống kê các số liệu như sau:
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 9
Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
Bảng thống kê ( Năm 2008)
Việt Nam Năm
2001
Năm
2003
Năm
2006
Năm
2007
Năm
2008
Số người nhiễm Hiv
41.622 79.660 104.111 128.367 135.171
Số bệnh nhân Aids
6.251 11.254 17.289 25.219 29.134
Số người tử vong vì Aids
3.426 6.325 10.071 14.042 41.418
Qua bảng thống kê, số liệu trên, các em dễ dàng nhận thấy nguy cơ, mức độ
lây lan nhanh chống của đại dòch HIV/AIDS ở nước ta đối với tất cả mọi người không
phân biệt giàu, nghèo, già trẻ, trai gái. Đó là căn bệnh vô cùng nguy hiểm đối với sức
khỏe và tính mạng con người, tương lai nòi giống dân tộc, ảnh hưởng nghiêm trọng
đến kinh tế-xã hội. Vì hơn 85% số người nhiễm HIV/ AIDS đang ở độ tuổi lao động,
hầu hết các ca nhiễm đều thuộc giới trẻ ở độ tuổi từ 15 đến 30 tuổi
Thứ ba: Là sa bàn, mô hình, băng hình.
Các phương tiện trực quan này sẽ có tác dụng tái hiện sự vật, làm cho học sinh dễ
tiếp thu bài giảng, giúp học sinh trực tiếp hiểu bài học. Từ đó các em nắm các chuẩn
mực đạo đức, pháp luật vững và nhanh, hiểu bài sâu hơn.
Ví dụ: Khi dạy tiết ngoại khóa về “ Thực hiện trật tự an toàn giao thông” Để giúp
học sinh tìm hiểu nội dung kiến thức: Hệ thống báo hiệu đường bộ, giáo viên có thể sử
dụng sa bàn, mô hình về các biển báo, vạch kẻ đường. Qua quan sát sa bàn các em có
thể trực tiếp thấy được hệ thống báo hiệu đường bộ, hằng ngày các em vẫn thấy trên
các tuyến đường mà các em thường tham gia giao thông. Từ đó các em hiểu và nắm
vững ý nghóa sử dụng của từng loại báo hiệu và biết chấp hành tốt luật giao thông.
SA BÀN: HỆ THỐNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
Hoặc khi giảng bài 12: “ Quyền và nghóa vụ của công dân trong gia đình” Khi
giảng về nội dung kiến thức: Quyền và nghóa vụ của cha mẹ, ông bà đối với con cháu,
tôi sử dụng đoạn băng hình và một số hình ảnh về sinh hoạt trong gia đình. Chỉ bằng
một đoạn phim ngắn, một vài hình ảnh về sinh hoạt thường ngày trong một gia đình,
các em sẽ trực tiếp tai nghe, mắt thấy những cử chỉ, lời nói, hành động của những
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 10
Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
thành viên trong gia đình. Từ đó các em thấy được rằng muốn có được một gia đình
đầm ấm, hòa thuận, hạnh phúc thì mỗi thành viên trong gia đình phải làm tròn bổn
phận của mình.
SUM HỌP BÉ NGOAN HÃY ĂN NHIỀU
QUAN TÂM ĂN SÁNG NGON MIỆNG
* Lựa chọn các phương tiện đồ dùng trực quan cần sử dụng trong bài giảng:
Sau khi đã hiểu rõ về các hình thức trực quan, người giáo viên cần lựa chọn
các phương tiện, đồ dùng trực quan cần sử dụng trong bài giảng. Khi chuẩn bò giáo
viên cần quyết đònh: Giảng bài này cần sử dụng phương tiện, đồ dùng trực quan gì? Và
sử dụng khi nào? Vào mục đích gì? Để phù hợp với nội dung bài giảng, vừa phù hợp
với thực tế cuộc sống.
Dựa vào đâu để quyết đònh lựa chọn phương tiện đồ dùng trực quan cần sử
dụng trong bài giảng? Nếu dựa vào ý thích chủ quan của bản thân thì rất dễ bò sai lầm.
Nếu sử dụng tùy tiện sẽ lạc chủ đề và phản tác dụng giáo dục. Như vậy hiệu quả giờ
học sẽ thấp.
Qua thực tế giảng dạy, nghiên cứu, tìm tòi, tôi nhận thấy: Muốn sử dụng đồ
dùng trực quan đúng và phù hợp với nội dung bài giảng thì người giáo viên phải thực
hiện các bước như sau:
Bước thứ nhất :
Giáo viên phải tìm hiểu thật kỹ SGK để xác đònh rõ mục đích, yêu cầu của bài giảng:
+ Về mặt kiến thức: Đâu là kiến thức cơ bản, trọng tâm cần khắc sâu, khai thác, mở
rộng.
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 11
Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
+ Về mặt giáo dục: Trong bài giảng này cần giáo dục cho học sinh điều gì?
Trên cơ sở mục đích, yêu cầu của bài giảng, giáo viên quyết đònh các phương tiện trực
quan cần sử dụng để minh hoạ cho bài giảng.
Ví dụ: Khi dạy bài 7: “Tích cực tham gia các hoạt động chính trị-xã hội” (GDCD 8),
qua tìm hiểu sách giáo khoa, tôi xác đònh mục tiêu bài học là giúp học sinh hiểu và
nắm được:
+ Thế nào là hoạt động chính trò – xã hội? Các lónh vực hoạt động chính trò – xã
hội?
+ Lợi ích và ý nghóa của các hoạt động chính trò – xã hội.?
Từ đó học sinh có kỹ năng tham gia các hoạt động chính trò – xã hội. Trên cơ sở ấy
hình thành ở học sinh niềm tin yêu cuộc sống, tin vào con người mong muốn tham gia
hoạt động chính trò – xã hội.Từ mục tiêu bài học trên, tôi xác đònh kiến thức trọng tâm
cần khắc sâu, mở rộng, khai thác là: Các lónh vực hoạt động chính trò – xã hội và lợi
ích, ý nghóa của các hoạt động chính trò – xã hội. Để giảng những nội dung kiến thức
này được hay và hấp dẫn, sinh động, học sinh hiểu và nắm nội dung bài học chắc và
nhanh giáo viên cần sử dụng đồ dùng trực quan. Phương tiện trực quan cần dùng ở đây
có giá trò thuyết phục nhất là những hình ảnh về các hoạt động chính trò – xã hội đang
diễn ra hàng ngày, hàng giờ trong thực tế cuộc sống ngay ở đòa phương, trường, lớp.
Như vậy từ mục tiêu bài học tôi lựa chọn được phương tiện, đồ dùng trực quan cần sử
dụng trong bài giảng. Cứ như thế trong tất cả các bài giảng đạo đức, pháp luật, tôi đều
tìm hiểu sách giáo khoa, để xác đònh yêu cầu kiến thức cơ bản, trọng tâm. Trên cơ sở
ấy để lựa chọn các đồ dùng trực quan cần sử dụng trong bài giảng, làm cho bài giảng
sinh động, đạt kết quả cao.
B ước thứ hai : Phải nghiên cứu kỹ sách giáo viên, để xem sách giáo viên chỉ dẫn
cho những phương tiện trực quan cần sử dụng trong tiết dạy. Qua tìm hiểu tôi thấy sách
giáo viên theo chương trình đổi mới hiện nay quan tâm đến vấn đề này. Trong sách
giáo viên GDCD 6, 7, 8 và GDCD 9 bên cạnh những mục như: Mục tiêu bài học,
những điều cần lưu ý về nội dung, phương pháp còn có: mục tài liệu và phương tiện.
Mục này thường gợi ý, hướng dẫn cho giáo viên cần chuẩn bò những tư liệu, đồ dùng
trực quan cần sử dụng trong bài giảng. Và đây chính là một trong những cơ sở để giáo
viên lựa chọn đồ dùng trực quan.
Ví dụ ở bài 13 : “ Phòng chống tệ nạn xã hội”(GDCD 8), Sách giáo viên đã ghi rõ ở
mục tài liệu và phương tiện để giáo viên chuẩn bò như sau:
- Luật Phòng, chống ma tuý năm 2000.
- Bộ luật hình sự năm 1999.
- Tranh ảnh, băng hình tác hại và hoạt động phòng chống tệ nạn xã hội.
- Máy chiếu, giấy khổ lớn, bút dạ, phiếu học tập…
Hay ở bài 14: Phòng chống HIV/AIDS (GDCD 8), SGV đã chỉ dẫn cho người giáo
viên những đồ dùng trực quan cần minh hoạ cho bài giảng là:
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 12
Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
- Các số liệu bảng biểu về đại dòch AIDS
- Tranh ảnh, áp phích, băng hình về HIV/ AIDS.
- Máy chiếu, bảng phụ, phiếu học tập…
Bước thứ ba: Nghiên cứu, tìm đọc những tài liệu có liên quan đến bài giảng và theo
dõi tìm hiểu tình hình thực tế. Khi soạn bài, tôi thường tìm đọc thêm những tài liệu
khác có liên quan đến bài giảng. Vì có đọc và tìm hiểu thêm tài liệu tham khảo thì
giáo viên mới có vốn kiến thức, hiểu biết sâu rộng mà để khai thác, sử dụng đồ dùng
trực quan, làm cho việc sử dụng các phương tiện, đồ dùng này hay hơn, hấp dẫn hơn và
đạt hiệu quả cao. Tìm đọc tài liệu tham khảo và tìm hiểu tình hình thực tế để giáo viên
có thêm cơ sở lựa chọn các hình ảnh, phương tiện minh hoạ cho bài giảng điển hình
nhất, mới nhất, sát hợp với thực tiễn và có tính giáo dục cao.
Ví dụ: Khi dạy chuyên đề: “Thực hiện trật tự an toàn giao thông” để có những
phương tiện đồ dùng trực quan như: tranh ảnh về trật tự an toàn giao thông, bản đồ,
băng hình, số liệu… Tôi đã tìm đọc tham khảo những tài liệu sau đây:
- Một số văn bản pháp luật qui đònh về trật tự an toàn giao thông đường bộ, đường
sắt và giao thông đô thi. ( nhà xuất bản GTVT- 1999 ).
- Sách giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông ( tài liệu dùng trong các
trường PTTH và THCS ).
- Luật giao thông đường bộ năm 2001.
- Tìm đọc báo chí, theo dõi trên truyền hình trong chuyên mục: An toàn giao thông
- Tìm hiểu hệ thống báo hiệu đường bộ Việt Nam ( Nhà xuất bản GTVT – 1988 ).
- Tìm hiểu tình hình trật tự an toàn giao thông ở đòa phương
Hoặc khi dạy bài 13: “ Phòng chống tệ nạn xã hội” ( GDCD 8), ngoài việc tìm hiểu
sách giáo khoa, sách giáo viên, tôi còn nghiên cứu và tìm hiểu những tài liệu sau:
- Luật Phòng, chống ma tuý năm 2000.
- Bộ luật hình sự Năm 1999 ( NXB Chính trò Quốc gia ).
- Các loại báo chí
- Tìm hiểu tình hình đòa phương.
- Theo dõi tin tức trên đài truyền hình, phát thanh.
- Tìm đọc tài liệu trên mạng Internet.
Tương tự như vậy, khi dạy bài 15 : Phòng ngừa tai nạn vũ khí cháy, nổ và các chất
độc hại (GDCD 8), để bài giảng của mình thêm hay, hấp dẫn, lôi cuốn người nghe, để
có những số liệu thống kê, tranh ảnh minh hoạ cho bài giảng tôi đã tìm hiểu tình hình
thực tế ở đòa phương, tìm đọc báo chí, đọc và tìm hiểu những qui đònh của pháp luật về
phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại, tìm đọc các tư liệu trên mạng
Internet…Qua đọc những tài liệu đó, tôi đã có những số liệu cụ thể nhất, sống động
nhất để minh hoạ cho bài giảng. Thông qua những số liệu, hình ảnh đó học sinh trực
tiếp hiểu rõ tính chất nguy hiểm của các tai nạn do vũ khí, cháy nổ và các chất độc hại
gây ra. Đồng thời các em cũng thấy rõ các biện pháp phòng chống của nhà nước và đòa
phương.
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 13
Nâng cao hiệu quả giờ học môn Giáo dục công dân 8 bằng phương pháp trực quan
* Nghiên cứu, tìm cách thức sử dụng đồ dùng trực quan hợp lý
Cùng với việc lựa chọn, tìm hiểu các phương tiện, đồ dùng trực quan, người giáo
viên còn phải suy nghó, nghiên cứu tìm ra cách thức sử dụng đồ dùng trực quan cho phù
hợp và đem lại hiệu quả cao.
Học đạo đức, pháp luật và tìm hiểu về đạo đức, pháp luật sử dụng đồ dùng trực
quan là cần thiết, nhưng không phải tiết dạy nào cũng sử dụng tất cả các loại đồ dùng
trực quan. Vì sử dụng tuỳ tiện, không đúng mục đích sẽ không đem lại kết quả mà còn
ảnh hưởng không tốt đến chất lượng, hiệu quả dạy và học. Do đó tôi phải tư duy xem ở
mỗi loại phương tiện, đồ dùng trực quan nên sử dụng vào mục đích gì? Và sử dụng như
thế nào? Qua quá trình dạy học và nghiên cứu, tôi thường sử dụng đồ dùng trực quan
vào những mục đích như sau:
Một là: Sử dụng đồ dùng trực quan khi giới thiệu vào bài mới, làm lời dẫn chuyển ý
hoặc kết thúc bài giảng. Ở trường hợp này, tôi thường sử dụng các phương tiện trực
quan như: Máy chiếu, băng hình, tranh ảnh kết hợp với phương pháp nêu vấn đề bằng
cách đặt câu hỏi để kích thích hoạt động tư duy của học sinh, hướng các em vào những
vấn đề, kiến thức cơ bản trong bài cần phải tìm hiểu.
Ví dụ: Khi dạy bài:“Thực hiện trật tự an toàn giao thông”, để giới thiệu vào bài ,tôi
sử dụng băng hình, cho học sinh xem về một số hình ảnh tai nạn giao thông, ùn tắc
giao thông, các hiện tượng vi phạm trật tự an toàn giao thông.
Nạn nhân của vụ đổ xe khách. Tàu đổ
Giáo viên thực hiện: Ngô Thò Diễm Hồng Trang 14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét