6 SAM WALTON & WAL-MART
Phêìn III .
PH LC
“NÛÚÁC M TÛÅ HÂO VÏÌ ƯNG” 124
GIA ÀỊNH WALTON 132
CHNG TƯI LÂM VỊ MỔI NGÛÚÂI 136
SAM WALTON: HẬY LÂM THEO TƯI! 142
VIÏÅT NAM: CON SỐI ÀANG ÀÏËN! 146
SAM WALTON 158
GIÂU NHÊËT NHÚÂ BẤN HÂNG RỄ NHÊËT 7
KIÏËM TIÏÌN HAY PHNG SÛÅ XẬ HƯÅI?
Bưå sấch mâ bẩn àổc àang cêìm trïn tay lâ kïët quẫ
ca dûå ấn nghiïn cûáu mang tïn Ài tòm Àẩo Kinh
doanh ca Viïåt Nam vâ Thïë giúái do Tưí húåp Giấo dc
PACE thûåc hiïån trong sët 14 thấng vûâa qua.
Chng tưi àùåt tïn cho bưå sấch nây lâ Àẩo Kinh
doanh Viïåt Nam vâ Thïë giúái vúái mong mën àûúåc
chia sễ cng bẩn àổc, àùåc biïåt lâ bẩn àổc doanh nhên
vâ bẩn àổc quan têm àïën kinh doanh, nhûäng kiïën giẫi
vïì hâng loẩt cấc cêu hỗi nhû: “Kinh doanh lâ gò?”,
“Doanh nhên lâ ai?”, “Àêu lâ ‘àẩo’ ca nghïì kinh
doanh?” vâ “Tẩi sao kinh doanh lâ mưåt nghïì cao qu
vâ xûáng àấng àûúåc xậ hưåi tưn vinh?”
Àưåi ng chun gia ca PACE cng cấc cưång sûå àậ
nghiïn cûáu cåc àúâi vâ sûå nghiïåp ca 25 doanh nhên
huìn thoẩi, àïën tûâ 25 têåp àoân kinh doanh dêỵn àêìu
trong nhûäng bẫng xïëp hẩng doanh nghiïåp trïn toân thïë
giúái, nhùçm tòm kiïëm “cấi àẩo”, cấi triïët l cưët lội trong
kinh doanh ca hổ. Mc àđch lâ àïí l giẫi xem vò sao
hổ lâ nhûäng ngûúâi kiïëm tiïìn nhanh nhêët, kiïëm tiïìn
nhiïìu nhêët vâ kiïëm tiïìn bïìn vûäng nhêët thïë giúái, àưìng
thúâi hổ lẩi àûúåc xậ hưåi àùåc biïåt kđnh trổng?
Phên tđch tûâng chùång àûúâng, tûâng mưëc sûå nghiïåp,
tûâng bûúác thùng trêìm ca nhûäng huìn thoẩi doanh
nhên nây, chng tưi àậ àc kïët àûúåc nhûäng nết chung
Cng bẩn àổc
8 SAM WALTON & WAL-MART
nhêët, nối chđnh xấc hún, lâ nhûäng ëu tưë khiïën hổ trúã
nïn vơ àẩi, trúã thânh nhûäng doanh nhên huìn thoẩi.
Àố lâ sûå khao khất, lâ niïìm àam mï mưåt cấch mậnh
liïåt àïí sấng tẩo, àïí àem àïën thêåt nhiïìu giấ trõ múái
cho cåc sưëng vâ cho xậ hưåi. Hổ àậ thûåc hiïån àûúåc
àiïìu àố bùçng viïåc cưëng hiïën cẫ cåc àúâi mònh lêỵn viïåc
truìn àẩt, dêỵn àûúâng cho hêåu thïë.
Trong lúâi àêìu nây ca bưå sấch, chng tưi cng mën
kïí lẩi vúái qu võ mưåt vâi cêu chuån vâ mưåt vâi so
sấnh mâ PACE ln tûå hâo khi tòm thêëy nố trong hânh
trònh Khất vổng Doanh trđ ca mònh trong sët nhûäng
nùm vûâa qua:
Bâ ch mưåt tiïåm tẩp hốa sët ngây khưng vui vò
bn bấn ïë êím. Nhûng sau nhûäng ngây thấng nhòn
vâo “mùỉt” khấch hâng, bâ chúåt nghơ: “Sao tưi khưng lâ
ngûúâi giẫi quët vêën àïì nhu ëu phêím cho cẫ xốm?”.
Vâ mổi chuån thay àưíi. Tûâ àố, nhiïìu gia àònh chûa
khấ giẫ trong khu phưë cố thïí mua mưåt, hai gối mò tưm
(mâ khưng cêìn phẫi mua cẫ thng mò), mưåt tếp bưåt
ngổt (mâ khưng cêìn phẫi mua cẫ gối bưåt ngổt). Bâ cố
thïí múã cûãa lc múâ sấng hay nûãa àïm, khi chùèng côn
núi nâo bấn hâng nûäa àïí àấp ûáng nhu cêìu “hïët chanh
àưåt xët” hóåc “nhâ khưng côn nûúác mùỉm”. Hay hún
nûäa, mổi ngûúâi chó “xểt” mưåt hai bûúác chên lâ cố ngay
nhûäng vêåt phêím cêìn thiïët nhêët cho gia àònh. Lẩi thïm
chuån giấ cẫ ca bâ so vúái chúå vâ siïu thõ cng
chùèng chïnh lïåch lâ bao. Ai cng àoấn ra kïët quẫ:
cûãa tiïåm sët ngây ngûúâi ra kễ vâo, bâ thò bấn hâng
ln tay vâ cûúâi nối ln miïång. Khưng chó tiïìn lậi thu
àûúåc tùng cao, mâ bâ côn cố “lúåi nhån” lúán nhêët lâ
sûå qu mïën ca mổi ngûúâi dânh cho mưåt ngûúâi biïët
kinh doanh nhû bâ.
GIÂU NHÊËT NHÚÂ BẤN HÂNG RỄ NHÊËT 9
Cêu chuån thûá hai vïì mưåt cú súã sẫn xët t sùỉt.
Ngûúâi ta thûúâng mua t ca cú súã nây vïì àïí àûång hưì
sú. Mưåt cú súã bế xđu rêët àưỵi bònh thûúâng thò liïåu cố
mang trong ngûúâi “sûá mïånh xậ hưåi”? Trong mưåt thúâi
gian dâi, cú súã hoẩt àưång cêìm chûâng, cho àïën mưåt
ngây ưng ch ca nố thay àưíi cấch nghơ: tưi khưng
“bấn t sùỉt” nûäa, mâ sệ “bấn giẫi phấp lûu trûä hưì sú
vùn phông”. Tûâ àố, ưng vâ àưìng sûå tiïën hânh nghiïn
cûáu àïí tẩo ra nhûäng cấi t sao cho cố thïí chưëng àûúåc
mưëi, mổt, chưëng thêëm, ngùn t nây thò cố khốa kiïn cưë
àïí àûång hưì sú quan trổng, ngùn t khấc thò khưng cêìn
khốa àïí dïỵ kếo ra kếo vâo Ưng cng chõu khố ài àïën
cấc vùn phông àïí nghiïn cûáu mâu sún, thay àưíi kđch
cúä, kiïíu dấng Thïë lâ sẫn phêím ca ưng côn thïm tđnh
nùng lâm àểp cho cẫ vùn phông ca cấc cưng ty. Chó
sau mưåt thúâi gian ngùỉn, cú súã ca ưng àậ lưåt xấc vâ
phất triïín rêët nhanh.
Nhû vêåy, doanh nghiïåp lúán hay nhỗ ty thåc vâo
vêën àïì xậ hưåi mâ hổ giẫi quët àûúåc. Bâ ch tẩp hốa
ca khu phưë nổ cng Sam Walton (ưng ch têåp àoân
bấn lễ lúán nhêët thïë giúái Wal-Mart) àïìu giẫi quët vêën
àïì mua sùỉm ca xậ hưåi thưng qua viïåc múã cûãa hâng
bấn lễ. Hổ chó khấc nhau vïì phẩm vi: xậ hưåi ca bâ
ch tiïåm tẩp hốa lâ mưåt khu phưë, côn xậ hưåi ca Sam
mang têìm cúä thïë giúái.
Àiïìu xậ hưåi quan têm khưng phẫi lâ doanh nghiïåp
àố kiïëm àûúåc bao nhiïu mâ lâ hổ àậ mang lẩi gò cho
cưång àưìng. Chùèng hẩn, trong khi tó ph Nhêåt, Toyoda
(“cha àễ” ca Toyota), vúái tinh thêìn ấi qëc àûúåc ngûúâi
Nhêåt xem nhû anh hng dên tưåc thò tó ph Nga,
Khodorkovsky (ưng ch ca Yukos), ưng ta lâ ai trong
mùỉt dên Nga thò chó ngûúâi Nga múái thêëu rộ. Sûå khấc
nhau nây cố lệ do cấch thûác kiïëm tiïìn ca hổ.
10 SAM WALTON & WAL-MART
Nghïì kinh doanh, xûa nay vêỵn thûúâng bõ hiïíu chó
nhû lâ nghïì “kiïëm tiïìn”. Nhûng thûåc chêët, khưng hïì
cố nghïì kiïëm tiïìn, búãi nghïì nâo thò cng kiïëm tiïìn
cẫ. Chùèng hẩn, låt sû kiïëm tiïìn bùçng viïåc hânh
nghïì låt, bấc sơ kiïëm tiïìn bùçng cấch chûäa bïånh cûáu
ngûúâi Vâ doanh nhên, ngûúâi hânh nghïì kinh doanh,
cng kiïëm tiïìn bùçng cấch lậnh àẩo mưåt doanh
nghiïåp vâ thưng qua doanh nghiïåp àố àïí giẫi quët
vêën àïì hay àấp ûáng nhu cêìu nâo àố ca xậ hưåi.
Nhûng àiïìu khấc biïåt ca nghïì kinh doanh lâ trong
quấ trònh hânh nghïì ca mònh doanh nhên khưng
hânh àưång mưåt cấch àún lễ mâ biïët kiïën tẩo ra cấc
chỵi giấ trõ. C thïí hún, hổ nùỉm lêëy mưåt doanh
nghiïåp vâ têåp húåp bïn mònh nhiïìu thânh viïn àïí
cng cưång hûúãng lẩi nhùçm hònh thânh mưåt sûác mẩnh
tưíng lûåc, tûâ àố tẩo ra nhiïìu giấ trõ hún cho xậ hưåi. Àố
cng chđnh lâ l do mâ nghïì kinh doanh thûúâng
kiïëm àûúåc nhiïìu tiïìn hún so vúái nhûäng nghïì khấc vâ
vêỵn àûúåc cưång àưìng xậ hưåi ng hưå.
Nghiïn cûáu 25 huìn thoẩi doanh nhên thïë giúái cho
thêëy, d cố quấ nhiïìu sûå khấc biïåt nhûng hổ àïìu cố
chung mưåt tû tûúãng ch àẩo: “Kinh doanh lâ phng sûå
xậ hưåi”. Hay nối mưåt cấch àêìy à hún, “Kinh doanh lâ
kiïëm tiïìn bùçng cấch phng sûå xậ hưåi, bùçng cấch dng
sẫn phêím hay dõch v nhû lâ phûúng tiïån àïí giẫi
quët nhûäng vêën àïì ca xậ hưåi vâ lâm cho cåc sưëng
trúã nïn tưët àểp hún”.
Cấi “àẩo” kinh doanh nây àậ àûúåc hổ quấn triïåt
ngay tûâ bíi àêìu khúãi nghiïåp àêìy gian khố cho túái lc
thânh cưng. Vâ sûå thêåt nây cng chđnh lâ l do gip
hổ kiïëm tiïìn nhanh nhêët, nhiïìu nhêët, bïìn nhêët, côn
bẫn thên hổ thò àûúåc xậ hưåi tưn vinh, nïí trổng, vâ rưìi
GIÂU NHÊËT NHÚÂ BẤN HÂNG RỄ NHÊËT 11
hổ ài vâo lõch sûã kinh doanh thïë giúái nhû nhûäng huìn
thoẩi, doanh nghiïåp ca hổ cng vơ àẩi vâ trûúâng tưìn.
Nhû vêåy, vúái mưåt têm thïë ln hûúáng vïì cưång àưìng,
ln khất khao lâm cho xậ hưåi quanh mònh (cố thïí nhỗ
gổn trong mưåt ngưi lâng hóåc rưång lúán bùçng cẫ mưåt
hïå mùåt trúâi) tưët àểp hún, chđnh hổ, nhûäng doanh nhên
(d lúán hay nhỗ, d “Têy” hay “Ta”, d “cưí” hay “kim”)
ln àûúåc xậ hưåi tưn vinh khưng phẫi vò sưë ca cẫi
khưíng lưì hổ kiïëm àûúåc, mâ vò nhûäng àống gốp vư giấ
ca hổ vâo sûå àưíi thay ca thïë giúái nây.
Song song vúái nhûäng doanh nhên lêỵy lûâng ca thïë
giúái, àiïìu khấc biïåt úã bưå sấch nây lâ chng tưi àậ
khúãi sûå hânh trònh tòm kiïëm nhûäng “huìn thoẩi
doanh nhên Viïåt Nam” àïí, nhû mưåt cưë gùỉng, “àõnh võ”
xem ưng cha ta ngây xûa àậ khúãi sûå kinh doanh nhû
thïë nâo. Vâ thêåt bêët ngúâ, trong lõch sûã Viïåt Nam àậ
tûâng cố nhûäng Lûúng Vùn Can, Bẩch Thấi Bûúãi,
Nguỵn Sún Hâ, Trõnh Vùn Bư vúái nhûäng tû tûúãng
kinh doanh cố thïí gêy ngẩc nhiïn cho àïën têån bêy giúâ.
Nhòn “Têy” sệ thêëy “Àưng”, soi “cưí” mâ ngêỵm túái
“kim”, àố lâ àiïìu mâ chng tưi, nhûäng ngûúâi thûåc hiïån
bưå sấch, mong mën àûúåc chia sễ. Bưå sấch nây cng
lâ mưåt cêu chuån, mưåt phấc thẫo cho bûác tranh toân
cẫnh sinh àưång vâ àêìy mâu sùỉc vïì doanh nhên thïë
giúái - nhûäng doanh nhên lâm thay àưíi thïë giúái, vâ vïì
mưåt thïë hïå doanh nhên tiïìn bưëi ca Viïåt Nam cấch
àêy gêìn mưåt trùm nùm lõch sûã - mưåt thïë hïå doanh
nhên mâ àïën ngây nay chng ta vêỵn cố thïí tûå hâo. Tûâ
àố, nhûäng nưỵ lûåc nây sệ gốp phêìn hònh thânh vùn hốa
doanh nhên Viïåt, mưåt bưå phêån quan trổng trong vùn
hốa Viïåt Nam.
12 SAM WALTON & WAL-MART
Chng tưi xin àûúåc gûãi lúâi tri ên trên trổng nhêët àïën
nhûäng àưìng nghiïåp àậ hưỵ trúå tinh thêìn cho chng tưi,
àïën cấc cấ nhên vâ àún võ àậ sùén lông hưỵ trúå thưng
tin, tû liïåu trong quấ trònh nghiïn cûáu. Àùåc biïåt, chng
tưi mën gûãi lúâi cấm ún chên thânh àïën cấc têåp àoân
hâng àêìu thïë giúái do cấc doanh nhên huìn thoẩi
sấng lêåp, cấm ún gia tưåc hổ Lûúng, gia tưåc hổ Bẩch,
- hêåu dụå ca c Lûúng Vùn Can, c Bẩch Thấi Bûúãi
àậ nhiïåt têm gip àúä chng tưi trong sët quấ trònh
“ài tòm Àẩo Kinh doanh ca Viïåt Nam vâ Thïë giúái”.
Viïåc triïín khai dûå ấn nây tûâ khêu nghiïn cûáu àïën
thïí hiïån thânh sấch trong mưåt thúâi gian khưng dâi,
cng nhûäng khố khùn trong quấ trònh ài tòm tû liïåu
lõch sûã vïì cấc nhên vêåt, chùỉc hùèn bưå sấch sệ khố trấnh
khỗi nhûäng sai sốt nhêët àõnh. Do vêåy, chng tưi rêët
mong nhêån àûúåc sûå thưng cẫm cng nhû nhûäng gốp
chia sễ ca bẩn àổc gêìn xa vïì bưå sấch àïí lêìn tấi
bẫn tiïëp theo àûúåc hoân thiïån hún.
Chng tưi, PACE vâ Nhâ xët bẫn Trễ, xin trên trổng
giúái thiïåu cng bẩn àổc bưå sấch àêìy têm huët nây.
Vâ chng tưi cng tin rùçng, qua bưå sấch nây, bẩn àổc
sệ cố thïm kiïën giẫi vïì “àẩo kinh doanh”, àïí tûâ àố, tûå
mònh àûa ra mưåt àõnh nghơa cho nghïì kinh doanh vâ
tûå mònh khùèng àõnh rùçng, kinh doanh lâ kiïëm tiïìn hay
phng sûå xậ hưåi!
Thay mùåt Nhốm tấc giẫ ca bưå sấch
Giẫn Tû Trung - Ngûúâi Sấng lêåp PACE
Sâi Gôn, Xn Àinh Húåi, 2007
GIÂU NHÊËT NHÚÂ BẤN HÂNG RỄ NHÊËT 13
LÚÂI NỐI ÀÊÌU
Theo Wikipedia, khu vûåc Ozarks (hay côn gổi lâ
ni Ozarks, cao ngun Ozarks) lâ mưåt khu cao
ngun vïì àõa chêët vâ khoa hổc úã trung têm nûúác
M. Nố nghiïng nhiïìu vïì nûãa phđa nam ca bang
Missouri, kếo dâi vïì phđa têy bùỉc vâ phđa bùỉc Ar-
kansas. Thêåm chđ nố côn kếo dâi vïì hûúáng àưng
nam Kansas vâ àưng bùỉc Oklahoma.
Cấi tïn Ozarks bùỉt ngìn tûâ cấch àấnh vêìn ngûä
êm tiïëng Anh ca mưåt tûâ viïët tùỉt tiïëng Phấp lâ “aux
Arks” (viïët ngùỉn gổn tûâ aux Arkansas). Sûå sấng tẩo
tiïëp theo àïën tûâ viïåc kinh doanh bûu àiïån tẩi bûu
àiïån Arkansas, nùçm cẩnh sưng Mississippi. Mưåt
xët xûá khấc lâ “aux Arc” nghơa lâ “to the Arc”
(àïën hònh vông cung) – àiïìu àûúåc ghi trïn mưåt
tẫng àấ hònh vông cung tẩi Alum Cove (ni
Ozarks). Hònh vông cung nây àûúåc xấc àõnh nhû
mưåt ranh giúái khi bùng qua ni. Nhûäng ngûúâi du
lõch M àậ xem xết nhiïìu àiïím àùåc trûng khấc
nhau vâ gổi nố lâ “Ozarks” (cng nhû ni Ozarks
hay rûâng Ozarks). Túái àêìu thïë k XX, “Ozarks” àậ
trúã thânh mưåt tûâ àùåc trûng ca vng nây.
Ozarks àậ sinh ra mưåt con ngûúâi àùåc biïåt vâ k
14 SAM WALTON & WAL-MART
lẩ: Sam Walton. Lúán lïn trong “thúâi k khố khùn vâ
suy thoấi ca nûúác M”, tẩi Kingfisher, Oklahoma
nùm 1918, Sam Walton àậ lâm rẩng danh vng
àêët nây khi trúã thânh nhâ doanh nghiïåp thïë k ca
nûúác M. Nùm 1985, ưng àûúåc tẩp chđ Forbes bêìu
chổn lâ Ngûúâi giâu nhêët nûúác M. Nhiïìu túâ bấo
àùåt cho Wal-Mart (cưng ty ưng sấng lêåp) lâ “Ngổn
hẫi àùng khu vûåc Ozarks”.
Vâ chđnh Sam lâ ngûúâi chêm lûãa cho ngổn hẫi
àùng khưíng lưì êëy.
Wal-Mart cng nhû Sam Walton lâ nhûäng cấi tïn
nưíi tiïëng trïn toân thïë giúái. Nhûng vúái Viïåt Nam,
vêỵn khưng đt ngûúâi chûa tûâng nghe nối àïën àiïìu
nây. Do nhiïìu l do: Wal-Mart chûa tûâng àùåt chên
àïën Viïåt Nam, sấch, tâi liïåu àïì cêåp àïën cng chûa
nhiïìu.
Cën sấch nây àûúåc viïët ra cng khưng ngoâi
àõnh khấc hún lâ ài ngûúåc thúâi gian àïí vệ lẩi con
àûúâng ài ca mưåt huìn thoẩi. Huìn thoẩi êëy àậ
tûâ giậ cội àúâi vâo lc 74 tíi nhûng cng kõp xêy
dûång nïn mưåt àïë chïë hng mẩnh, àïë chïë mâ bêy
giúâ àang àûáng úã võ trđ sưë mưåt trong sưë hâng ngân
cưng ty bấn lễ trïn toân thïë giúái.
Nhûng chng tưi khưng cố àõnh kïí lẩi cåc àúâi
ca mưåt Sam Walton cûáng nhùỉc. Ưng lâ hiïån thên
ca mưåt àiïìu àùåc biïåt vâ àiïìu àùåc biïåt êëy chûáa
àûång nhiïìu tđnh cấch hïët sûác phûác tẩp. Chng tưi
mën rùçng, bùçng quấ trònh viïët lẩi vïì cåc àúâi vâ
sûå nghiïåp ca Sam Walton, cën sấch nây cố thïí
GIÂU NHÊËT NHÚÂ BẤN HÂNG RỄ NHÊËT 15
truìn tẫi àïën bẩn àổc nhûäng triïët l sưëng, triïët l
kinh doanh mâ ưng àậ dây cưng gêìy dûång vâ àeo
àíi trong sët cåc àúâi mònh.
Búãi thïë, phêìn 1 ca cën sấch nây sệ giúái thiïåu
àïën bẩn àổc mưåt hònh dung khấi quất nhêët vïì
Wal-Mart cng nhû con ngûúâi Sam Walton. Phêìn 2
sệ viïët lẩi chùång àûúâng ưng trúã thânh ngûúâi àân
ưng giâu nhêët nûúác M. Vâ phêìn 3 lâ mưåt phêìn
àùåc biïåt. Ngoâi nhûäng cêu chuån, lúâi nối bïn lïì vïì
Sam Walton, chng tưi àûa mưåt phêìn nhûäng thưng
tin múái nhêët ca ngânh kinh doanh bấn lễ Viïåt
Nam trong thúâi k bùỉt àêìu gia nhêåp WTO. Khi Viïåt
Nam múã cûãa, ngânh bấn lễ sệ lâ mưåt trong nhûäng
ngânh kinh doanh thu ht nhûäng têåp àoân lúán
nhû Wal-Mart, Carrefour hay Tesco àưí bưå vâo
mẫnh àêët mâu múä nây. Chng tưi cng àïí tûå cấc
bẩn nhêån àõnh. Nhêët lâ nhûäng nhâ doanh nghiïåp
tẩi Viïåt Nam, phẫi lâm gò àïí àûáng vûäng trûúác nguy
cú cố thêåt tûâ bïn ngoâi?
Bẩn àổc cng sệ thùỉc mùỉc: cën sấch nối quấ
nhiïìu vïì Wal-Mart. Àiïìu nây khưng thûâa! Àưëi vúái
Sam Walton, ưng vâ Wal-Mart chó lâ mưåt. Mổi hoẩt
àưång ca Wal-Mart àïìu gùỉn liïìn vúái tûâng chiïën
lûúåc, tûâng bûúác ài ca Sam. Vâ cng vò thïë, mổi
viïåc Sam lâm (kïí cẫ ài chung vúái gia àònh) àïìu lâ
cưë gùỉng suy nghơ àïí àûa Wal-Mart lïn mưåt têìm
cao múái. Vâ d cẫ cåc àúâi Sam àïìu lâ nhûäng sûå
kiïån k th, chng tưi chó xin bùỉt àêìu kïí lẩi chi
tiïët tûâ nùm 1962, tûác lâ nùm mâ Sam Walton bùỉt
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét