Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
1. Cơ sở lý luận :
* Một số văn bản cấp trên về định hướng đổi mới phương pháp dạy học
Luật giáo dục, điều 28.2, đã ghi “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải
phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với
đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện
kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm
vui, hứng thú học tập cho học sinh”
Nghị quyết TW 4 khoá VII đã chỉ rõ phải “Đổi mới phương pháp dạy học ở
tất cả các cấp học, bậc học. Kết hợp học với hành, học tập với lao động sản
xuất, thực nghiệm và nghiên cứu khoa học, gắn nhà trường với xã hội. Áp dụng
những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư
duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề”.
Nghị quyết TW2 khoá VIII tiếp tục khẳng định phải “Đổi mới phương
pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp
tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến
và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian
tự học, tự nghiên cứu cho học sinh”.
* Quan niệm về giáo án điện tử :
Vài năm gần đây, tên gọi "Giáo án điện tử" đã dần trở nên quen thuộc
với người giáo viên. Giáo án điện tử là kế hoạch giảng dạy được biên soạn trên
phần mềm Power Point với sự hỗ trợ của một số phần mềm chuyên dụng khác
cũng như máy ảnh kỹ thuật số, scanner, projector ….
Đó là cách nhìn giáo án điện tử về mặt kỹ thuật. Còn về mặt sư phạm,
giáo án điện tử là gì? Về phương diện này, thật khó thể đưa ra một định nghĩa
cụ thể. Tuy nhiên, qua thực tiễn thực hiện giáo án điện tử, nhận thấy giáo án
điện tử được quan niệm như là một phương tiện dạy học trong đó giáo viên
khai thác tiện ích của công nghệ thông tin để thiết kế các hoạt động học tập
nhằm giúp học sinh không chỉ lĩnh hội kiến thức, kỹ năng; phát triển tư duy,
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang5
Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
nhận thức mà còn phát triển cả cảm xúc và tâm hồn; kỹ năng xử lý thông tin và
kỹ năng giao tiếp. Giáo án điện tử tuyệt nhiên không chỉ là bài trình bày nội
dung bài dạy trên một số trang trong MS Power Point. Về thực chất, giáo án
điện tử là một giáo án có thêm các yếu tố điện tử như: Bài thuyết trình
Powerpoint với các lời giảng phụ theo, phần mềm biểu diễn hỗ trợ….
* Những yêu cầu chung của giáo án điện tử.
Nội dung:
Cần đủ nội dung cơ bản.
Thông tin cần phải chọn lọc, hệ thống, cập nhật.
Nội dung cần sử dụng nhiều hình ảnh, âm thanh minh họa.
Tránh sai sót các lỗi văn bản.
Tránh quá nhiều thông tin.
Hình thức:
Cần có bố cục.
Cần thẩm mỹ.
Tránh lạm dụng nhiều hiệu ứng làm rối mắt.
Tránh lạm dụng màu sắc, dùng nhiều màu sắc không hợp nhau.
Tránh chèn những hình ảnh không hài hòa với nội dung, chèn những
đoạn phim quá dài so với thời lượng cho phép
2.Cơ sở thực tiễn
• Thực tiễn vấn đề nghiên cứu :
* Hiện nay các trường đã và đang tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
thông tin vào giảng dạy. Giáo viên đều tích cực soạn giảng bằng chương trình
MS PowerPoint. Song do trình độ về tin học còn hạn chế, kinh nghiệm về soạn
giảng giáo án điện tử chưa nhiều nên giáo viên gặp rất nhiều khó khăn trong
tìm kiếm và xử lý thông tin hình ảnh, phim, tạo hiệu ứng, tạo liên kết cho giáo
án…
Ngoài ra, nội dung và hình thức của một giáo án điện tử cần phải đảm
bảo các nguyên tắc dạy học trong khi trình độ giáo viên có hạn Việc thu thập
thông tin, tư liệu phải có kỹ năng tin học nhất định như : xử lý một số hình
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang6
Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
ảnh, đoạn phim đưa vào bài giảng theo mục đích sử dụng. Việc soạn phải phù
hợp với phương pháp, phải phù hợp với từng loại bài, từng đối tượng học sinh
và phù hợp với đặc trưng bộ môn……. Do vậy, giáo viên cần nhiều thời gian
để đầu tư nghiên cứu, thiết kế song hiệu quả chưa đạt như mong muốn, giáo
viên ngại soạn và giảng dạy với giáo án điện tử.
* Thuận lợi và khó khăn trong ứng dụng công nghệ thông tin ở trường THCS
Thị Trấn
Nhà trường đã có trang bị hệ thống máy vi tính, máy chiếu tương đối
thuận tiện cho giáo viên khi dạy. Đa số giáo viên thành thạo vi tính, có máy
tính riêng ở nhà nên thuận tiện trong việc soạn bài giảng bằng chương trình
MS PowerPoint và dễ dàng trao đổi với đồng nghiệp về công nghệ thông tin.
Giáo viên có tinh thần học hỏi để nâng cao nghiệp vụ tay nghề, có nhiều cố
gắng để tìm thông tin, tư liệu trên mạng, sử dụng hình ảnh , đoạn phim trong
soạn giảng bằng chương trình MS PowerPoint.
Trường đã nối mạng Internet thuận tiện cho giáo viên tìm thông tin, tư liệu
trên mạng. Nhiều giáo viên đã tự trang bị mạng Internet cá nhân thuận lợi cho
việc tìm kiếm, khai thác thông tin, dữ liệu.
Được sự quan tâm của cấp lãnh đạo ngành, đặc biệt là sự quan tâm của Ban
giám hiệu đã mở lớp bồi dưỡng về kiến thức mạng Internet và chương trình
MS PowerPoint cho giáo viên tại trường.
Nhà trường đã trang bị máy chiếu tại một phòng cố định. Số máy quá ít
trong khi nhu cầu sử dụng lại nhiều, vì vậy nhiều bài đã được soạn nhưng lại
phải dạy “chay” trên lớp.
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang7
Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
Chỉ một số ít giáo viên có kết nối mạng tại nhà, quá ít để tìm kiếm thông
tin, tư liệu trên mạng.
Mất nhiều thời gian khi soạn bài giảng bằng chương trình MS PowerPoint,
nhất là việc tìm kiếm và xử lí hình ảnh, đoạn phim,…
Giáo viên còn lúng túng trong việc kết nối dữ liệu, chèn hình ảnh, truy cập
Internet để tải những tư liệu, hình ảnh. Khi dạy bằng máy chiếu, học sinh
thường tập trung nhiều vào các phim, ảnh nhưng lại không chú ý nhiều vào
nội dung; việc ghi chép bài của học sinh cũng gặp khó khăn. Hơn nữa, nếu
giáo viên quản lí học sinh không tốt thì sẽ làm cho học sinh ồn ào, ảnh hưởng
tiêu cực đến lớp học.
• Sự cần thiết của đề tài :
Giáo án điện tử là phương tiện dạy học hiện đại đã góp phần tích cực
vào việc đổi mới phương pháp dạy học, nó làm cho các giờ học hấp dẫn nhờ
những đoạn video clip sinh động, những hình ảnh, bản đồ với màu sắc đẹp
Những hình ảnh, mô phỏng những hoạt động, quá trình hình thành, phát
triển và tạo thành của các đối tượng giúp giáo viên rút ngắn con đường hình
thành biểu tượng, khái niệm địa lí cho học sinh .Thực tế cho thấy rằng những
hình ảnh đó đã thay thế cho rất nhiều lời giảng giải.
Ví dụ: Những hình ảnh về quá trình động đất, núi lửa và hậu quả của nó,
chuyển động của các hành tinh trong hệ mặt trời, hoạt động của dòng biển, sơ
đồ một số hình thức sản xuất trong công nghiệp Tận dụng được kho thông
tin, hình ảnh khổng lồ trên mạng In ternet, phần mềm Encatar , tạo lập bản
biểu đồ, bảng số liệu nhanh chóng và chính xác.
Giúp giáo viên cập nhật thông tin, tiết kiệm thời gian trong việc chuẩn bị
thiết bị , đồ dùng dạy học.Giúp học sinh dễ dàng liên hệ thực tế, có thêm nhiều
kiến thức về địa lí tự nhiên, kinh tế, văn hoá xã hội mà trong sách giáo khoa
không thể đưa ra hết.
Để phát huy tích tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá
trình học tập, giáo viên có thể đưa ra nhiệm vụ yêu cầu học sinh nghiên cứu, sử
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang8
Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
dụng bản đồ, biểu đồ, bảng biểu ở trên màn hình một cách nhanh chóng, đầy
đủ, rõ ràng , học sinh sẽ tự nghiên cứu, thảo luận nhóm và rút ra được những
kiến thức cần thiết, giáo viên có thể đưa lên màn hình nội dung , kết luận của
câu trả lời một cách ngắn gọn, đầy đủ,chính xác nhất.Giáo viên sẽ dễ dàng hơn
trong việc hướng dẫn học sinh tự nghiên cứu, thảo luận
Đối với việc kiểm tra đánh giá, củng cố bài, khi sử dụng giáo án điện tử
học sinh có thể tham gia giải ô chữ, với những ô chữ liên quan đến những nội
dung cơ bản cần ghi nhớ của bài học, đó là cách củng cố bài rất thú vị, nó tạo
cho giờ học sự sôi động, vui vẻ thoải mái và khắc sâu được kiến thức, hoặc
trong một thời gian ngắn chúng ta lần lượt đưa được lên màn hình nhiều câu hỏi
trắc nghiệm cho học sinh trả lời
Để soạn một tiết giáo án điện tử có thể ưng ý sẽ mất rất nhiều thời gian
nhưng càng làm chúng ta sẽ càng thấy cuốn hút, hứng thú và nảy sinh thêm
được những ý tưởng mới. Điều đó đã giúp giáo viên tự nâng cao trình độ tin
học, mở rộng hơn kiến thức cho bản thân và lòng yêu nghề, sự sáng tạo của mỗi
người cũng được bồi đắp thêm.
Hơn nữa khi dạy sẽ nhàn hơn, đỡ tốn công sức trong lúc giảng bài hơn,
nhất là với bộ môn chỉ 1-2 tiết một tuần như địa lí, bởi bài soạn đó sẽ sử dụng
dạy cho nhiều lớp. Giáo án điện tử được sử dụng trong việc cung cấp thông tin
bằng hình ảnh, truyền thụ kiến thức, phát triển tư duy, hướng dẫn hoạt động,
rèn luyện kĩ năng, kiểm tra, đánh giá , tạo hứng thú cho học sinh trong học tập
Địa lí nói riêng và trong học tập nói chung.
3. Nội dung vấn đề :
• Vấn đề đặt ra :
Việc thiết kế giáo án và giảng dạy trên máy tính bằng những đoạn phim
minh họa với hình ảnh, âm thanh sống động, bài giảng của giáo viên có thể thu
hút sự chú ý và tạo hứng thú nơi học sinh. Tiết địa lý về các hiện tượng tự
nhiên, học sinh được xem hình ảnh, âm thanh sống động. Với những hình ảnh,
âm thanh như thế, học sinh hứng thú học tập.Giáo viên có nhiều thuận lợi hơn
trong việc tổ chức các hoạt động nhận thức cho học sinh.
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang9
Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
Tuy nhiên, để có được một tiết học 45 phút như vậy, người giáo viên
phải vất vả gấp nhiều lần so với cách dạy truyền thống. Để thiết kế một bài
giảng đạt mức chuẩn, giáo viên thường phải bắt đầu từ ý tưởng bài giảng rồi
mất đến hai ba ngày thiết kế mới hoàn thành, đó là chưa kể đến việc phải thiết
kế hình ảnh cho thích hợp trong bài giảng.
Từ những vấn đề trên, bản thân tôi đã tự nỗ lực tìm tòi, học hỏi, rút ra một số
kinh nghiệm từ bản thân và đồng nghiệp. Dưới đây là một số bước, kĩ thuật
soạn giáo án điện tử một bài cụ thể :
• Giải pháp, chứng minh vấn đề
Tiết : 9 Bài 7 : SỰ VẬN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA
TRÁI ĐẤT VÀ CÁC HỆ QUẢ
*********
Bước 1: Xác định mục tiêu , trọng tâm bài học
Kiến thức :
- Trình được sự chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất hướng từ
Tây sang Đông, thời gian tự quay 1 vòng quanh trục của Trái Đất là 24 giờ (1
ngày đêm )
- Trình bày được một số hệ quả của sự vận động tự quay quanh trục của
Trái Đất
Kĩ năng :
- Dựa vào hình vẽ mô tả hướng chuyển động của Trái Đất, sự lệch hướng
chuyển động các vật thể trên bề mặt Trái Đất .
- Kỹ năng sống : Tư duy, giao tiếp, làm chủ bản thân (hoạt động1, hoạt
động 2)
Thái độ :
– Tạo hứng thú học tập cho học sinh, tìm hiểu tự nhiên thế giới
Trọng tâm : Vận động của Trái Đất tự quay qunh trục và các hệ quả.
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang10
Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
Bước 2: Chuẩn bị các “nguyên liệu” cần thiết cho giáo án :
Giáo viên cần chuẩn bị :
Hệ thống câu hỏi và bài tập cần thiết cho các hoạt động . Phần kiến
thức cốt lõi sẽ được trình bày một cách ngắn gọn và cô đọng. Khi soạn giáo án
điện tử đó là nên hết sức thận trọng trong việc chọn lựa Font chữ, màu chữ, cỡ
chữ, màu nền của Slide
Hình ảnh (tĩnh và động), âm thanh, đoạn phim, sơ đồ, bảng biểu, các
file flash … sẽ sử dụng để minh họa hay theo hướng nguồn tri thức để giúp
học sinh thực hiện hoạt động học tập. Bước này xem như là bước lập dàn ý “
bài làm Văn”. Dàn ý bài càng rõ ràng, giáo viên dễ dàng biến nó thành bài
soạn, các ý tưởng của bài dạy được trình bày dưới dạng các trang (slide)
Việc xây dựng dàn ý bài dạy dưới dạng các slide , điều quan trọng là
luôn luôn vạch ra được mối liên hệ hữu cơ về nội dung giữa các slide. Nếu
không chú ý điều này, giáo án điện tử dễ trở thành một tập các ảnh và chữ hơn
là một bài soạn.
“Nguyên liệu” có thể được tìm ở nhiều nguồn khác nhau: do giáo viên tự
tạo, hoặc lấy từ tư liệu dạy Địa lí của trường THCS Thị Trấn, trên Internet,
trong các đĩa CD nhập vào máy tính, tự chụp bằng máy ảnh kĩ thuật số…
Trong quá trình sưu tập tư liệu hình ảnh, âm thanh cần xác định mục đích
sử dụng của từng hình ảnh hoặc ngữ liệu văn bản mà chúng ta định đưa vào
các slide.
Một điều lưu ý là hình ảnh và âm thanh đưa vào bài giảng nhất thiết phù
hợp với mục tiêu học tập mà học sinh cần đạt, hướng đến trọng tâm kiến
thức của bài. Việc lạm dụng hoặc sự thiếu chọn lọc hình ảnh, âm thanh trong
khi biên soạn sẽ gây nhiễu cho quá trình lĩnh hội kiến thức của học sinh.
Khi cần sử dụng vào bài dạy giáo viên chỉ cần một đoạn phim ngắn khoảng
một vài phút. Nhưng đoạn phim trong đĩa quá dài.Vậy, giáo viên cần xử lí
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang11
MPEG4 Direct Maker.lnk
Total Video Converter.lnk
Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
bằng cách nào? Lúc này ta phải dùng phần mềm trên máy vi tính để cắt đoạn
phim ấy. Giáo viên có thể dùng một trong các phần mềm sau để cắt đoạn phim
Videoapp.lnk
Ultra Video Splitter.lnk
Đối với hình ảnh sử dụng vào bài dạy cần phải đẹp mắt, rõ nét, nếu không sẽ
làm cho học sinh khó quan sát và giảm sự hấp dẫn, lôi cuốn của hình ảnh.
Vậy, làm sao để có được hình ảnh đẹp, rõ nét ? Lúc này, giáo viên có thể
dùng phần mềm Photoshop hoặc phần mềm Paint để cắt dán hình. Tuy vậy
nếu dùng hai phần mềm trên đôi khi sửa và cắt dán xong vừa mất thời gian
vừa tốn công mà kết quả hình ảnh trở nên không rõ bằng, khó nhìn hơn.
Vì thế, giáo viên nên dùng chức năng của Crop trên thanh công cụ Picture để
cắt dán viền ngoài các hình ảnh, kỹ năng này sẽ giúp ta có một hình đẹp, rõ
nét mà không giảm chất lượng.Cách làm như sau:
Chèn hình vào Slide trống ( sao chép và dán).
Click phải chuột vào hình ảnh, chọn Show Picture Toolbar.
Chọn chức năng Crop (chọn biểu tượng )
Dùng chuột dịch chuyển các điểm nút trên ảnh vào bên trong ảnh để cắt.
Chọn chế độ tăng giảm màu, ánh sáng cho ảnh More brightness
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang12
SthSVCD 2001.lnk
Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
Kết quả , giáo viên có một ảnh đẹp như ý :
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang13
Các bước soạn giáo án điện tử nhanh và hiệu quả môn Địa lí trên Powerpoint
Bước 3 : Tạo hiệu ứng, liên kết các trang (slide)
*Tạo hiệu ứng :
Tạo hiệu ứng cho câu hỏi, đáp án, nội dung bài học, hình ảnh và tạo
hiệu ứng cho các trang
Hiệu ứng các nội dung vừa phải, hợp lý, tránh việc lạm dụng gây mất
tập trung và tốn thời gian không cần thiết. Để tạo hiệu ứng theo ý muốn,
giáo viên làm như sau :
− Chọn đối tượng trên màn hình, vào chế độ Slide Layuot, Custom
Animation
− Trong Custom Animation, giáo viên tiếp tục chọn mục Add
Effect, gồm có các chế độ hiệu ứng :
+ Entrace : Các kiểu hiệu ứng xuất hiện
+ Emphasis : Các kiểu hiệu ứng đổi màu đối tượng
+ Exit : Các kiểu hiệu ứng biến mất đối tượng
+ Moon path : Các kiểu hiệu ứng chuyển động của đối tượng
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Quốc Vũ
Trang14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét