ĐHKTQD HN Đề án môn học
Trong trờng hợp đoàn kiểm toán viên hoặc kiểm toán viên có ý kiến khác
nhau thì kiểm toán nhà nớc xem xét và có ý kiến kết luận cuối cùng.
+ Quản lý các hồ sơ, tài liệu đã đợc kiểm toán theo qui định của Nhà n-
ớc; giữ bí mật tài liệu, số liệu kế toán và hoạt động của đơn vị đợc kiểm toán.
+ Quản lý tổ chức bộ máy, cán bộ, cơ sở vật chất của hệ thống tổ chức
kiểm toán nhà nớc theo qui định của Chính phủ.
II. Vai trò và nhiệm vụ của kiểm toán nhà nớc Việt Nam đối những đối t-
ợng cụ thể.
Kiểm toán Nhà nớc ngay từ khi mới thành lập đã chứng tỏ đợc vai trò và
nhiệm vụ quan trọng của mình trong rất nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Nhng
vai trò và nhiệm vụ của kiểm toán nhà nớc Việt Nam đợc thể hiện rõ nét nhất
qua các đối tợng kiểm toán sau:
1.Vai trò của kiểm toán nhà nớc trong việc giám sát ngân sách Nhà nớc
1.1 Tầm quan trọng của việc quản lý ngân sách Nhà nớc
Nh đã biết, trong hệ thống tài chính của một nớc, ngân sách Nhà nớc là
cao hiệu quả kinh tế, xã hội của nguồn lực ngân sách Nhà n khâu tài chính quan
trọng nhất. Vì chỉ có nó mới đảm bảo nguồn tài chính cho tất cả các lĩnh vực
hoạt động của Nhà nớc. Ngân sách Nhà nớc là đối tợng kiểm toán chủ yếu và
thờng xuyên của cơ quan kiểm toán nhà nớc. Kiểm toán nhà nớc nhằm góp
phần làm lành mạnh hoá tình hình ngân sách Nhà nớc, tạo môi trờng tài chính
ổn định có lợi cho phát triển kinh tế và đời sống nhân dân. Những kết quả kiểm
toán trung thực, chính xác, khách quan của cơ quan Kiểm toán Nhà nớc báo cáo
lên Chính phủ và Quốc hội không chỉ cho phép đánh giá tình hình tài chính,
ngân sách đúng mà còn cung cấp những thông tin làm căn cứ cho việc hoạch
định chính sách, các giải pháp quản lý ngân sách, khắc phục những yếu kém
trong quản lý thu chi ngân sách Nhà nớc và nâng ớc.
1.2 Vai trò của Kiểm toán Nhà nớc trong việc hỗ trợ Quốc hội tăng cờng
năng lực giám sát ngân sách Nhà nớc.
Nh chúng ta đã biết, Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nớc cao nhất,
thực hiện chức năng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của
đất nớc.
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
5
ĐHKTQD HN Đề án môn học
Trong lĩnh vực ngân sách Nhà nớc, Quốc hội thực hiện quyền quyết định
dự toán ngân sách Nhà nớc, phân bổ ngân sách Trung ơng và phê chuẩn tổng
quyết toán ngân sách Nhà nớc. Đồng thời, Quốc hội thực hiện giám sát việc
chấp hành dự toán ngân sách Nhà nớc, thực thi các chế độ tiêu chuẩn định mức
chi ngân sách và các chính sách tài chính vĩ mô phục vụ phát triển kinh tế xã
hội đất nớc.
Để thực hiện đúng chức năng, quyền hạn và nhiệm vụ của mình, bên
cạnh việc đổi mới cơ cấu tổ chức, tăng cờng năng lực đại biểu Quốc hội, cần
phải có các công cụ hỗ trợ hoạt động lập pháp cũng nh giám sát và quyết định
các vấn đề quan trọng của đất nớc. Một trong những công cụ hữu hiệu để Quốc
hội thực hiện nhiệm vụ của mình là kiểm toán nhà nớc.
Kiểm toán nhà nớc, với t cách là cơ quan chuyên môn do Quốc hội thành
lập sẽ có vai trò to lớn giúp Quốc hội, Uỷ ban thờng vụ Quốc hội trên một số
nội dung cơ bản sau:
Thứ nhất, kiểm toán nhà nớc thực hiện kiểm toán và cung cấp thông tin cho
Quốc hội, Hội đồng Nhân dân để xem xét, phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà
nớc. Đây là công việc kiểm toán sau (hậu kiểm) một chức năng mang tính
truyền thống của cơ quan kiểm toán nhà nớc. Tất cả các cơ quan kiểm toán nhà
nớc trên thế giới đều thực hiện chức năng này và đây là nhiệm vụ không thể
thiếu trong việc trợ giúp Quốc hội, Hội đồng Nhân dân phê chuẩn quyết toán
ngân sách Nhà nớc hàng năm. Vấn đề này đã đợc trong tuyên bố Lima của Tổ
chức Quốc tế các cơ quan Kiểm toán tối cao INTOSAI rằng:
Kiểm toán sau là một nhiệm vụ không thể thiếu đợc của Kiểm toán
Nhà nớc, không lệ thuộc vào việc nó có đợc kiểm toán trớc (tiền kiểm) hay
không. Kiểm tra sau của kiểm toán nhà nớc không chỉ dừng lại ở việc xem xét
độ tin cậy của các thông tin, các chỉ tiêu trong các báo cáo quyết toán ngân
sách, tính tuân thủ trong quản lý điều hành ngân sách Nhà nớc mà còn xem xét
các khía cạnh về tính hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả của công tác quản lý và điều
hành của Chính phủ; xem xét tính hiệu lực và hiệu quả trong các khoản chi của
ngân sách Nhà nớc. Tuyên bố Lima nêu rõ: Kiểm toán sau do cơ quan Kiểm
toán Nhà nớc thực hiện chỉ rõ trách nhiệm của cơ quan có nghĩa vụ báo cáo, có
thể dẫn tới bồi hoàn thiệt hại đã xảy ra và là việc làm thích hợp để ngăn chặn
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
6
ĐHKTQD HN Đề án môn học
những tái phạm sau này. Một số nớc còn quy định báo cáo quyết toán ngân
sách Nhà nớc trình Quốc hội, Hội đồng Nhân dân có ý kiến xác nhận của Tổng
Kiểm toán Nhà nớc rằng báo cáo đã đợc kiểm toán và đảm bảo tính trung thực;
kèm theo báo cáo quyết toán trình Quốc hội, Hội đồng Nhân dân là báo cáo của
Kiểm toán Nhà nớc về công tác quản lý, điều hành ngân sách Nhà nớc. Đây là
một trong các nguồn thông tin và căn cứ để Quốc hội, Hội đồng Nhân dân thảo
luận và phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà nớc, giải toả trách nhịêm cho
Chính phủ, Uỷ ban Nhân dân về năm ngân sách đã qua.
Thứ hai, kiểm toán nhà nớc góp phần quan trọng trong việc lập, quyết
định dự toán ngân sách Nhà nớc hàng năm. Chúng ta có thể thấy rằng, tài liệu
về dự toán ngân sách Nhà nớc không chỉ chứa đựng những vấn đề chính trị,
kinh tế chủ yếu của một quốc gia mà còn là những tài liệu mang tính nghiệp vụ
cao đòi hỏi phải đợc kiểm tra, xem xét kĩ lỡng trớc khi quyết định. Nguồn lực
ngân sách Nhà nớc đòi hỏi phải đợc phân bổ để đáp ứng những mục tiêu đã đề
ra, hạn chế tình trạng lạm dụng trong việc phân bổ ngân sách. Vì vậy cần phải
có một cơ quan độc lập, có kiến thức và nghiệp vụ chuyên môn cần thiết đánh
giá toàn bộ diễn biến của quá trình lập dự toán. Cơ quan kiểm toán nhà nớc có
thể chỉ ra những sai lệch của dự toán ngân sách Nhà nớc so với các nguyên tắc
của tính tuân thủ, tính hợp lý, khả thi và tiết kiệm. Đây là hình thức tiền kiểm
của kiểm toán nhà nớc, đảm bảo các nguồn lực đợc động viên và phân bổ vào
những mục tiêu mà quốc gia theo đuổi cũng nh tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả
của các khoản chi ngân sách Nhà nớc; tránh đợc những sai phạm ngay từ khi
lập và phân bổ dự toán Hình thức kiểm toán trớc của kiểm toán nhà nớc cũng
đã đợc khẳng định trong tuyên bố Lima: Kiểm toán trớc một cách có hiệu quả
là điều không thể thiếu đợc đối với một nền kinh tế công cộng lành mạnh với t
cách là một nền kinh tế thác quản phân cấp và uỷ quyền. Kinh nghiệm cho
thấy, nhiều nớc trên thế giới đều sử dụng cơ quan kiểm toán nhà nớc trong việc
kiểm toán dự toán ngân sách Nhà nớc hàng năm trớc khi trình Quốc hội quyết
định. Việc tham gia của cơ quan kiểm toán nhà nớc trong việc lập dự toán ở
mỗi nớc có hình thức và mức độ khác nhau nhng nhìn chung đều là đa ra ý kiến
phản biện về dự toán ngân sách Nhà nớc do Chính phủ trình làm cơ sở cho
Quốc hội thảo luận và quyết định.
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
7
ĐHKTQD HN Đề án môn học
Thứ ba, Kiểm toán Nhà nớc trợ giúp Chính phủ, Quốc hội trong việc
xem xét quyết định các phơng án đầu t xây dựng các công trình trọng điểm của
quốc gia. Việc đầu t xây dựng các chơng trình trọng điểm quốc gia không chỉ
tiêu tốn một lợng lớn tiền mà còn liên quan đến chiến lợc phát triển quốc gia.
Điều đó đòi hỏi không chỉ đợc xem xét về mặt kĩ thuật mà còn phải xem xét
các khía cạnh về kinh tế, xã hội Trong điều kiện đó nếu không có một cơ
quan độc lập với cơ quan soạn thảo, có đủ năng lực về chuyên môn, tuân theo
các chuẩn mực nghề nghiệp xem xét, đánh giá trớc khi Chính phủ, Quốc hội,
Hội đồng Nhân dân thảo luận và quyết định có thể sẽ gây ra những rủi ro cho
các quyết định đầu t. Kinh nghiệm của nhiều nớc, nhất là những nớc có lịch sử
phát triển kiểm toán nhà nớc lâu đời đều giao cho cơ quan kiểm toán nhà nớc
thực hiện nhiệm vụ này.
Thứ t, kiểm toán nhà nớc tham gia với Quốc hội trong việc quyết định
những chính sách về tài chính, ngân sách. Đây chính là hoạt động t vấn của cơ
quan kiểm toán nhà nớc để phát hiện kịp thời những hạn chế, bất cập trong bản
thân các văn bản pháp luật, nhất là trong trờng hợp luật pháp đã lạc hậu, xa rời
thực tiễn. Trên cơ sở đó, kiểm toán nhà nớc kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ,
các bộ, ngành và địa phơng hoàn thiện hệ thống pháp luật, các chính sách và
chế độ quản lý. Các ý kiến tham gia của kiểm toán nhà nớc sẽ tạo nên luồng
thông tin đa chiều, làm cơ sở cho việc thảo luận và quyết định.
Thứ năm, kiểm toán nhà nớc cung cấp các thông tin dữ liệu cho các cơ
quan quản lý phục vụ tốt hơn công tác quản lý ngân sách Nhà nớc. Thông qua
kết quả kiểm toán, ngoài việc cung cấp thông tin cho Quốc hội, Chính phủ,
Kiểm toán Nhà nớc còn cung cấp cho các cơ quan quản lý những yếu kém bất
cập trong quản lý ngân sách Nhà nớc; những đơn vị vi phạm chính sách, chế độ
quản lý ngân sách Nhà nớc. Trên cơ sở đó, các cơ quan quản lý đề ra các biện
pháp quản lý thích hợp nhằm quản lý ngân sách Nhà nớc tốt hơn. Đối với
những trờng hợp vi phạm chính sách, chế độ quản lý ngân sách Nhà nớc mà
kiểm toán nhà nớc đã phát hiện, các cơ quan quản lý có biện pháp thu hồi cho
ngân sách Nhà nớc nh thu hồi các khoản thuế gian lận, thu hồi các khoản chi
sai chế độ, duy trì trật tự, kỷ cơng trong quản lý ngân sách Nhà nớc.
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
8
ĐHKTQD HN Đề án môn học
Việc cung cấp thông tin cho Quốc hội, Chính phủ, Hội đồng Nhân dân
và các cơ quan Nhà nớc khác cũng nh các hoạt động t vấn thông qua nghĩa vụ
báo cáo của cơ quan kiểm toán nhà nớc. Dù cơ quan kiểm toán nhà nớc trực
thuộc Quốc hội, Chính phủ về các vấn đề liên quan đến công tác quản lý ngân
sách và tài sản công. Các báo cáo của kiểm toán nhà nớc có thể dới dạng báo
cáo thờng niên hoặc báo cáo đặc biệt theo sáng kiến của cơ quan kiểm toán nhà
nớc, cũng có thể là báo cáo theo yêu cầu của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tớng
Chính phủ, Hội đồng Nhân dân. Luật ngân sách Nhà nớc sửa đổi đã quy định
nghĩa vụ báo cáo của cơ quan kiểm toán nhà nớc trớc Quốc hội, Uỷ ban Thờng
vụ Quốc hội và Chính phủ, đây là điều kiện quan trọng để hoàn thiện và phát
triển hoạt động kiểm toán nhà nớc ở Việt Nam nhằm quản lý ngân sách Nhà n-
ớc một cách hiệu quả, tiết kiệm hơn.
2. Vai trò của kiểm toán nhà nớc đối với việc kiểm tra, kiểm soát hệ
thống hành chính Nhà nớc.
2.1 Vai trò của việc kiểm tra, kiểm soát hệ thống hành chính Nhà nớc.
Nền hành chính nói chung và bộ máy hành chính nói riêng là bộ phận
trọng yếu trong hệ thống chính trị; trong cơ cấu quyền lực Nhà nớc của nhân
dân, quyền lực Nhà nớc thống nhất không phân chia, dới sự lãnh đạo của Đảng.
Kiểm tra, kiểm soát đối với hành chính Nhà nớc do nhiều cơ quan, tổ chức
tham gia, với mục đích, nội dung, phơng thức khác nhau: Kiểm tra, kiểm soát
đối với hành chính Nhà nớc là một nội dung, một khâu có tầm quan trọng hàng
đầu trong lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nớc; đặc biệt trong việc phát huy
quyền làm chủ của nhân dân xây dựng và hoàn thiện bộ máy Nhà nớc. Nghị
quyết Hội nghị lần thứ ba Ban chấp hành TW Đảng khoá VIII đã chỉ rõ: Tăng
cờng tổ chức và hoạt động thanh tra, kiểm tra, coi đó là công cụ quan trọng và
hữu hiệu để đảm bảo hiệu lực quản lý Nhà nớc, thiết lập kỷ cơng xã hội. Đó
cũng là một nội dung của nhiệm vụ tiếp tục cải cách nền hành chính Nhà nớc
trong giai đoạn hiện nay.
Kiểm tra của Đảng đối với hành chính Nhà nớc thực hiện thông qua một
hệ thống cơ quan và tổ chức Đảng từ TW đến cơ sở, trong đó có cả tổ chức
Đảng trong bộ máy hành chính Nhà nớc. Mỗi cơ quan và tổ chức thực hiện
chức năng kiểm tra với phạm vi và phơng thức khác nhau, nhng về cơ bản có
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
9
ĐHKTQD HN Đề án môn học
nội dung thống nhất. Kiểm tra của Đảng đối với hành chính Nhà nớc là kiểm tra
việc thực hiện Nghị quyết của Đảng, từ việc thể chế hoá Nghị quyết đến việc tổ
chức thực hiện; Kiểm tra việc thực hiện nghị quyết của tổ chức Đảng, đảng viên
trong cơ quan hành chính; kiểm tra công tác cán bộ của Đảng trong các cơ quan
hành chính; năng lực, phẩm chất của Đảng viên căn cứ làm cơ sở để đánh giá
trong kiểm tra của Đảng chủ yếu là các Nghị quyết và văn bản của Đảng.
Hầu hết các chủ trơng, chính sách và Nghị quyết của Đảng đợc thể chế
hoá thành pháp luật và các quyết định quản lý Nhà nớc. Trong kiểm tra của
Đảng khi đánh giá cụ thể phải căn cứ một phần vào pháp luật Nhà nớc. Pháp
luật của Nhà nớc là sự thể chế hoá đờng lối, chủ trơng, chính sách và các Nghị
quyết của Đảng. Việc đánh giá trong kiểm tra của Đảng một phần dựa trên cơ
sở pháp luật của Nhà nớc, đòi hỏi cán bộ kiểm tra của Đảng không chỉ nắm
vững đờng lối chủ, trơng, chính sách các nghị quyết của Đảng mà còn phải có
kiến thức về quản lý Nhà nớc và pháp luật; phải phối hợp giữa kiểm tra của
Đảng với hoạt động kiểm tra, thanh tra kiểm toán của Nhà nớc.
Kiểm tra của Đảng đối với hành chính nhà nớc do nhiều cơ quan tổ chức
thực hiện. Vấn đề nổi lên hiện nay là cần cụ thể hoá vị trí, vai trò, trách nhiệm
của cơ quan và tổ chức Đảng trong cơ quan hành chính Nhà nớc, đặc biệt là tổ
chức Đảng cơ sở. Nội dung lãnh đạo và kiểm tra của tổ chức Đảng trong một cơ
quan hành chính cụ thể là gì? để làm tròn đợc vai trò lãnh đạo kiểm tra thì đảng
viên, tổ chức Đảng cơ sở đợc biết đến đâu, đợc bàn đến đâu trong toàn bộ công
việc và hoạt động của cơ quan hành chính? Mối quan hệ và phối hợp trong kiểm
tra và lãnh đạo công tác kiểm tra giữa tổ chức Đảng của cơ quan hành chính cấp
trên với tổ chức Đảng của cơ quan hành chính cấp dới nh thế nào? Trách nhiệm
của tổ chức Đảng và Đảng viên đến đâu khi kiểm tra phát hiện những sai sót
trong quản lý Nhà nớc ở chính cơ quan mình Để tăng cờng sự lãnh đạo của
các cơ quan và tổ chức Đảng trong hệ thống hành chính; cần cụ thể hoá bằng
pháp luật mối qụan hệ giữa tổ chức Đảng với cơ quan hành chính và thủ trởng
cơ quan hành chính.
Sự kiểm tra giám sát của nhân dân đối với hành chính Nhà nớc, do nhiều
tổ chức và cá nhân tham gia, với nội dung, phạm vi và phơng thức khác nhau.
Trong đó có cả những tổ chức và cá nhân bên ngoài hệ thống hành chính Nhà n-
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
10
ĐHKTQD HN Đề án môn học
ớc, và có cả những tổ chức và cá nhân nằm trong hệ thống hành chính Nhà nớc.
Những tổ chức, cá nhân nằm ngoài hệ thống hành chính Nhà nớc, ở một khía
cạnh nhất định là đối tợng của quản lý hành chính Nhà nớc. Hoạt động kiểm tra,
giám sát của nhân dân trong hệ thống này dựa trên cơ sở pháp luật để thực hiện
và bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình, góp phần tham gia xây dựng và quản lý
Nhà nớc. Trên thực tế, cơ chế kiểm tra, giám sát cha đợc qui định cụ thể, rõ ràng
để có khả năng thực hiện có hiệu quả và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
Những qui định về thẩm quyền và trình tự giải quyết kiến nghị, yêu cầu, khiếu
nại, tố cáo của nhân dân còn nhiều điều bất hợp lý làm cho nhiều vụ việc giải
quyết kéo dài, lòng vòng. Mặt khác, bộ máy hành chính quá cồng kềnh, nhiều
tầng, nhiều nấc quá xa dân, cha tạo thuận lợi để phát huy quyền làm chủ của
nhân dân. Thậm chí, có lúc thông tin về đời sống thực tế của nhân dân, về những
ý kiến của nhân dân bị cơ quan Nhà nớc cấp dới bng bít hoặc sửa đổi
Trong hệ thống hành chính Nhà nớc, thành viên của các tổ chức xã hội
(nh công đoàn, đoàn thanh niên, phụ nữ) vừa là chủ thể, vừa là đối tợng của
quản lý hành chính Nhà nớc. Nhu cầu, lợi ích của những thành viên đó gắn liền
với hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nớc, mà hoạt động của các cơ
quan hành chính lại tuân theo chế độ thủ trởng, thứ bậc, mệnh lệnh đơn phơng.
Do đó, hoạt động kiểm tra, giám sát của các tổ chức xã hội đối với hành chính
Nhà nớc là góp phần thực hiện phơng châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân
kiểm tra, góp phần làm trong sạch bộ máy hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu
quả quản lý Nhà nớc, thiết lập kỉ cơng xã hội.
2.2 Phối hợp kiểm tra của Đảng với kiểm toán Nhà nớc trong việc thực
hiện nghị quyết của Đảng.
Với tính chất là cơ quan kiểm tra tài chính công cao nhất của Nhà nớc, sự
ra đời của cơ quan kiểm toán nhà nớc sẽ đáp ứng yêu cầu cơ bản trong việc giải
quyết các vấn đề bất ổn trong việc kiểm tra, kiểm soát hệ thống hành chính Nhà
nớc đã nêu ở trên. Bởi vì sự ra đời của cơ quan này một mặt tạo ra sự hoàn
chỉnh đồng bộ trong hoạt động kiểm tra, đặc biệt là trong kiểm tra tài chính;
mặt khác, do tính độc lập của kiểm tra từ bên ngoài đối với hệ thống hành chính
sẽ làm tăng đợc khả năng ngăn chặn và loại trừ các tiêu cực trong bộ máy hành
chính Nhà nớc hiện nay.
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
11
ĐHKTQD HN Đề án môn học
Kiểm toán Nhà nớc là một công cụ quan trọng thực hiện kiểm tra một
cách thờng xuyên, liên tục việc chấp hành luật báo cáo chế độ chính sách trong
quá trình quản lý và chấp hành thu chi ngân sách Nhà nớc. Qua kết quả
kiểm toán, kiểm toán nhà nớc đa ra các ý kiến đánh giá, nhận xét giúp đỡ đơn
vị sử dụng kinh phí đúng mục đích nhằm tiết kiệm các nguồn lực tài chính góp
phần nâng cao hiệu quả và hiệu lực hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nớc
và các chơng trình, dự án cải cách hành chính Nhà nớc. Đồng thời hoạt động
của Kiểm toán Nhà nớc đang góp phần vào mặt trận đấu tranh chống lãng phí,
ngăn chặn các hành vi tiêu cực, tham nhũng, góp phần làm trong sạch bộ máy
hành chính Nhà nớc.
Tham gia ý kiến với Quốc hội vào việc xây dựng và phân bổ dự toán
ngân sách Nhà nớc hàng năm, giúp Quốc hội quyết định và phân bổ dự toán thu
chi ngân sách Nhà nớc phù hợp với tình hình thực tế. Tuy kiểm toán nhà nớc
cha kiểm toán dự toán ngân sách Nhà nớc, nhng đây là tiền đề để kiểm toán nhà
nớc tiến hành tham gia kiểm toán dự toán ngân sách Nhà nớc khi đợc Nhà nớc
giao nhiệm vụ này.
Thông qua kết quả kiểm toán báo cáo tài chính và kiểm toán tuân thủ,
kiểm toán nhà nớc đã tiến hành cắt giảm các khoản chi tiêu không đúng nội
dung, vợt định mức của các cơ quan hành chính công, thu hồi các khoản chi
không đúng chế độ quy định nộp ngân sách Nhà nớc, đồng thời kiến nghị với
các đơn vị đợc kiểm toán khắc phục những tồn tại trong công tác quản lý và sử
dụng ngân sách Nhà nớc nhằm phát huy hiệu quả sử dụng ngân sách Nhà nớc,
nâng cao chất lợng và hiệu lực hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nớc.
Thông qua kết quả kiểm toán việc tuân thủ, các định mức biên chế, các
chế độ thanh toán, chi trả tiền lơng của các đơn vị hành chính sự nghiệp Nhà n-
ớc, kiểm toán nhà nớc đã xuất toán các khoản chi trả tiền lơng không đúng chế
độ theo hợp đồng ngoài biên chế, chi thởng, chi trả không đúng ngạch bậc, chi
lễ tết, phụ cấp, trợ cấp cho cán bộ không đúng chế độ. Việc làm này đã có
những tác động tích cực đến công tác tổ chức nhân sự của các cơ quan hành
chính Nhà nớc. Đây cũng là một nội dung hết sức quan trọng trong việc kiểm
tra thực hiện tinh giảm tổ chức và biên chế.
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
12
ĐHKTQD HN Đề án môn học
Thông qua kết quả kiểm toán và thu thập ý kiến phản hồi tại cơ sở,
nghiên cứu để đề xuất kiến nghị với các cơ quan quản lý chức năng của Nhà n-
ớc sửa đổi, bổ xung luật và các cơ chế, chính sách của Nhà nớc và các lĩnh vực
quản lý kinh tế tài chính cho phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế trong
từng thời kì. Ngoài ra, kiểm toán nhà nớc còn tham gia ý kiến với các cơ quan
soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nớc trong việc xây dựng và
hoàn thiện các chính sách, chế độ phù hợp với điều kiện cụ thể.
3. Vai trò và nhiệm vụ của kiểm toán Nhà nớc thể hiện trong một vài lĩnh
vực khác.
3.1 Kiểm toán nhà nớc trong quản lý hoạt động của các doanh nghiệp
Nhà nớc.
Doanh nghiệp Nhà nớc là một bộ phận quan trọng của kinh tế Nhà nớc,
có vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Hiện nay, có hàng nghìn doanh nghiệp
Nhà nớc đang hoạt động trên các lĩnh vực sản xuất, lu thông phân phối, cung
ứng dịch vụ trong các ngành công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, bu điện, tài
chính, tín dụng ngân hàng Hàng năm nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà
nớc là từ nguồn thu của các doanh nghiệp Nhà nớc. Vì vậy, doanh nghiệp Nhà
nớc là một trong những đối tợng của kiểm toán nhà nớc.
Với doanh nghiệp Nhà nớc hoạt động kiểm toán nhà nớc trớc tiên là
kiểm tra, đối chiếu số liệu trên quyết toán với tình hình thực tế của tài sản
nguồn vốn; với tình hình kinh doanh, chi phí thực tế hợp lý, hợp lệ; tính đầy
đủ, trung thực, chính xác về kết quả hoạt động, nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà n-
ớc Trên cơ sở đó xác nhận toàn bộ hay từng phần những nội dung báo cáo
quyết toán hàng năm của doanh nghiệp. Kiểm toán nhà nớc sẽ kiểm tra xác
định các báo cáo tài chính và sự tuân thủ chính sách, chế độ tài chính kế toán
của các doanh nghiệp Nhà nớc. Qua đó đa ra những nhận xét, đánh giá và kiến
nghị giúp cho doanh nghiệp Nhà nớc đợc kiểm toán chấn chỉnh nề nếp trong
quản lý và kiến nghị với các cấp có thẩm quyền hoàn thiện cơ chế quản lý tài
chính nói riêng và pháp luật nói chung.
Để hoàn thành mục tiêu đề ra, kiểm toán doanh nghiệp Nhà nớc do kiểm
toán nhà nớc thực hiện là một loại hình kiểm toán tổng hợp bao gồm cả 3 loại
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
13
ĐHKTQD HN Đề án môn học
kiểm toán: kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán tuân thủ và kiểm toán hoạt
động.
Kiểm toán hoạt động là sự tổng hợp kiểm toán tổng hợp về hoạt động
của một đơn vị bộ phận, một loại nghiệp vụ hoặc toàn bộ quá trình hoạt động
của doanh nghiệp để đánh giá kết quả hoạt động của nó. Kiểm toán hoạt động
tập trung vào nghiên cứu, xem xét, đánh giá tính kinh tế hiệu quả và hiệu năng
của từng đối tợng nói trên.
Kiểm toán tuân thủ tức là đánh giá sự tuân thủ của các quy định, chính
sách chế độ tài chính, kế toán và pháp luật trong hoạt động của doanh nghiệp,
với vai trò là ngời sở hữu, nhà nớc xây dựng các quy chế, chính sách, chế độ để
kiểm soát các hoạt động của các doanh nghiệp nhà nớc sao cho các đơn vị này
sử dụng các nguồn vốn trong hoạt động của mình có hiệu quả cao nhất, đóng
góp nhiều nhất vào nguồn thu của ngân sách Nhà nớc, đồng thời các quy định
này cũng hớng tới việc bảo vệ tài sản, bảo vệ bí mật của quốc gia, thúc đẩy các
doanh nghiệp nhà nớc sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đợc giao.
Dới góc độ quản lý vĩ mô, nhà nớc đóng vai trò là ngời chỉ đạo kiểm soát
nền kinh tế. Nhà nớc thông qua các chính sách, qui định để quản lý các doanh
nghiệp nhà nớc và sử dụng nó làm công cụ quan trọng trong quản lý và phát
triển nền kinh tế quốc dân. Vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà nớc đợc nhân
lên một cách rõ rệt khi có các qui chế phù hợp trong hoạt động và đợc nhà nớc
giám sát, kiểm tra chặt chẽ thông qua bộ máy kiểm toán.
Kiểm toán tuân thủ ở đây không chỉ dừng lại ở chỗ chỉ ra các vi phạm
chính sách, chế độ của các doanh nghiệp nhà nớc mà còn phải đảm nhiệm vai
trò tích cực hơn đó là thực hiện chức năng t vấn đề xuất với Thủ tớng Chính phủ
việc sửa đổi, bổ sung cải tiến cơ chế quản lý kinh tế tài chính, kế toán cần thiết.
Đây chính là một trong những điểm khác biệt quan trọng giữa kiểm toán nhà n-
ớc với kiểm toán độc lập. Với địa pháp lý của mình, kiểm toán nhà nớc không
những chỉ xét sự tuân thủ pháp luật mà còn đợc tham gia vào t vấn trong xây
dựng pháp luật.
Kiểm toán báo cáo tài chính là sự xác minh tính chính xác, trung thực,
hợp lý của các chỉ tiêu trong báo cáo tài chính. Đánh giá sự tuân thủ các chính
sách, cơ chế tài chính và phù hợp với nguyên tắc kế toán trong quá trình lập báo
Phí Trờng Giang Kiểm toán 43B
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét